1 maja 2026 roku Food and Drug Administration zatwierdziła lek vepdegestrant (Veppanu) do stosowania u dorosłych pacjentek z zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi o receptorze estrogenowym dodatnim (ER+), bez nadekspresji HER2, u których stwierdzono mutację ESR1. Terapia przeznaczona jest dla chorych, u których doszło do progresji choroby po co najmniej jednej linii leczenia hormonalnego.
Jednocześnie zatwierdzono test diagnostyczny Guardant360 CDx, który umożliwia identyfikację pacjentek z mutacją ESR1 kwalifikujących się do leczenia.
Mechanizm działania leku
Vepdegestrant należy do nowej klasy leków określanych jako degrader białek. Jego działanie polega na selektywnym rozkładzie receptora estrogenowego, co prowadzi do zahamowania sygnałów sprzyjających wzrostowi komórek nowotworowych.
Lek podawany jest doustnie raz dziennie, co odróżnia go od niektórych dotychczas stosowanych terapii, wymagających podania domięśniowego.
Podstawą decyzji rejestracyjnej były wyniki badania klinicznego VERITAC-2. Było to randomizowane, otwarte badanie III fazy obejmujące 624 pacjentki z zaawansowanym rakiem piersi ER+, HER2-. W tej grupie 270 osób miało potwierdzoną mutację ESR1.
Pacjentki zostały losowo przydzielone do leczenia vepdegestrantem lub fulwestrantem. Wszystkie uczestniczki wcześniej otrzymały od jednej do dwóch linii terapii hormonalnej, w tym leczenie z użyciem inhibitorów CDK4/6.
Wyniki skuteczności i bezpieczeńśtwo stosowania
W populacji pacjentek z mutacją ESR1 wykazano istotną statystycznie różnicę w czasie wolnym od progresji choroby (PFS). Mediana PFS wyniosła 5 miesięcy w grupie leczonej vepdegestrantem, w porównaniu z 2,1 miesiąca w grupie otrzymującej fulwestrant.
Wskaźnik odpowiedzi obiektywnej (ORR) wyniósł odpowiednio 19 procent dla vepdegestrantu i 4 procent dla fulwestrantu. Dane dotyczące przeżycia całkowitego (OS) były na etapie analizy niedojrzałe.
Profil bezpieczeństwa leku obejmuje znane działania niepożądane związane z terapiami hormonalnymi. W dokumentacji rejestracyjnej zwrócono uwagę na ryzyko wydłużenia odstępu QTc oraz potencjalną toksyczność dla płodu.
Leczenie kontynuowane jest do momentu progresji choroby lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności.
Znaczenie diagnostyki molekularnej
Zastosowanie vepdegestrantu wymaga wcześniejszego potwierdzenia obecności mutacji ESR1. W tym celu wykorzystuje się test Guardant360 CDx, który analizuje krążące DNA nowotworowe (ctDNA) we krwi pacjentki. To podejście wpisuje się w rozwój medycyny precyzyjnej, w której decyzje terapeutyczne oparte są na charakterystyce molekularnej nowotworu.
Rak piersi ER-dodatni stanowi najczęstszy podtyp tego nowotworu. W zaawansowanych stadiach choroby leczenie opiera się głównie na terapii hormonalnej, często w skojarzeniu z innymi lekami ukierunkowanymi molekularnie.
Mutacje ESR1 są jednym z mechanizmów oporności na leczenie hormonalne i mogą pojawiać się w trakcie terapii. Ich obecność wpływa na skuteczność niektórych leków, co uzasadnia poszukiwanie nowych opcji terapeutycznych.
Proces oceny leku przez FDA został zakończony miesiąc przed planowanym terminem, co wskazuje na przyspieszony charakter procedury. W analizie wykorzystano tzw. Assessment Aid – narzędzie wspierające ocenę danych klinicznych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czego dotyczy decyzja FDA?
Dotyczy zatwierdzenia vepdegestrantu w leczeniu zaawansowanego raka piersi ER+, HER2- z mutacją ESR1.
Dla jakich pacjentek przeznaczony jest lek?
Dla dorosłych pacjentek po progresji choroby po wcześniejszym leczeniu hormonalnym.
Jak działa vepdegestrant?
Jest degraderem receptora estrogenowego, prowadzącym do jego rozkładu i zahamowania wzrostu komórek nowotworowych.
Jakie są wyniki badania klinicznego?
Wydłużenie czasu wolnego od progresji choroby do 5 miesięcy w porównaniu z 2,1 miesiąca dla fulwestrantu.
Czy wymagane są dodatkowe badania przed leczeniem?
Tak, konieczne jest potwierdzenie mutacji ESR1 za pomocą testu diagnostycznego.
Źródło: Food and Drug Administration