Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków zatwierdziła gedatolisib w skojarzeniu z fulwestrantem, z palbocyklibem lub bez niego, w leczeniu określonej grupy dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi HR-dodatnim, HER2-ujemnym. Rejestracja dotyczy chorych bez wykrytej mutacji PIK3CA, u których choroba postępowała podczas lub po zastosowaniu co najmniej jednej linii hormonoterapii w stadium przerzutowym.
Decyzja FDA z 14 lipca 2026 roku obejmuje gedatolisib, dostępny w Stanach Zjednoczonych pod nazwą handlową Revtorpyk. Lek został zatwierdzony do stosowania z fulwestrantem w dwóch schematach: razem z palbocyklibem albo bez inhibitora CDK4/6. Podstawą decyzji były wyniki pierwszej części badania III fazy VIKTORIA-1.
Rejestracja dla pacjentów bez wykrytej mutacji PIK3CA
Nowe wskazanie obejmuje dorosłych z nieoperacyjnym miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi wykazującym ekspresję receptorów hormonalnych i niewykazującym nadmiernej ekspresji lub amplifikacji HER2. Dodatkowym warunkiem kwalifikacji jest brak wykrytej mutacji PIK3CA. Gedatolisib może być zastosowany po progresji choroby podczas lub po co najmniej jednej linii leczenia hormonalnego prowadzonego w stadium przerzutowym. Zakres amerykańskiej rejestracji nie obejmuje zatem wszystkich pacjentów z rakiem piersi HR-dodatnim, HER2-ujemnym, lecz ściśle określoną populację, wyodrębnioną na podstawie cech biologicznych nowotworu i historii wcześniejszego leczenia. Ocena statusu PIK3CA ma w tym przypadku bezpośrednie znaczenie dla kwalifikacji do terapii. Mutacje tego genu mogą aktywować szlak sygnałowy PI3K, związany między innymi ze wzrostem i przeżyciem komórek nowotworowych. FDA zatwierdziła gedatolisib w populacji, w której nie stwierdzono tej mutacji, zgodnie z kryteriami zastosowanymi w analizowanej części badania VIKTORIA-1.
Trzy schematy leczenia w badaniu VIKTORIA-1
Skuteczność terapii oceniano w pierwszej części badania VIKTORIA-1, oznaczonego numerem NCT05501886. Było to otwarte, randomizowane i wieloośrodkowe badanie III fazy, do którego włączono 392 dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym, nieoperacyjnym lub przerzutowym rakiem piersi HR-dodatnim, HER2-ujemnym. Uczestników przydzielono losowo w stosunku 1:1:1 do jednej z trzech grup. W pierwszej stosowano gedatolisib z fulwestrantem i palbocyklibem, w drugiej gedatolisib z fulwestrantem, natomiast w grupie kontrolnej sam fulwestrant. Leczenie prowadzono do wystąpienia progresji choroby albo nieakceptowalnej toksyczności. Badanie VIKTORIA-1 oceniało zastosowanie gedatolisibu po progresji podczas lub po wcześniejszym leczeniu inhibitorem CDK4/6 oraz inhibitorem aromatazy. Gedatolisib jest podawanym dożylnie inhibitorem szlaku PI3K/AKT/mTOR, którego aktywacja może odgrywać rolę w rozwoju oporności na leczenie hormonalne. Głównym kryterium oceny skuteczności było przeżycie wolne od progresji choroby, oceniane przez niezależną, zaślepioną komisję centralną zgodnie z kryteriami RECIST 1.1. Osobno porównano schemat trójlekowy z fulwestrantem oraz schemat gedatolisibu z fulwestrantem z samym fulwestrantem. Dodatkowe punkty końcowe obejmowały przeżycie całkowite, odsetek obiektywnych odpowiedzi oraz czas utrzymywania się odpowiedzi.
Mediana czasu bez progresji wyniosła 9,3 miesiąca w schemacie trójlekowym
Zastosowanie gedatolisibu z fulwestrantem i palbocyklibem przyniosło statystycznie istotne wydłużenie czasu wolnego od progresji choroby w porównaniu z samym fulwestrantem. Mediana przeżycia bez progresji wyniosła 9,3 miesiąca w grupie otrzymującej trzy leki oraz 2 miesiące w grupie kontrolnej. Współczynnik ryzyka progresji choroby lub zgonu wyniósł 0,24, przy 95-procentowym przedziale ufności od 0,17 do 0,35. Wynik oznacza, że w analizowanym okresie ryzyko progresji lub zgonu było o 76 proc. niższe w grupie leczonej gedatolisibem, fulwestrantem i palbocyklibem niż w grupie otrzymującej sam fulwestrant. Wartość p była niższa niż 0,0001. Także schemat dwulekowy, obejmujący gedatolisib i fulwestrant, był skuteczniejszy niż sam fulwestrant. Mediana przeżycia wolnego od progresji wyniosła w tej grupie 7,4 miesiąca wobec 2 miesięcy w grupie kontrolnej.
Współczynnik ryzyka progresji lub zgonu wyniósł 0,33, przy 95-procentowym przedziale ufności od 0,24 do 0,48. Odpowiada to względnemu zmniejszeniu ryzyka progresji lub zgonu o 67 proc. Wartość p również była niższa niż 0,0001.
Wyniki wskazują, że oba schematy zawierające gedatolisib istotnie wydłużały czas do progresji choroby w porównaniu z samym fulwestrantem. Najdłuższą medianę przeżycia wolnego od progresji odnotowano w grupie stosującej gedatolisib razem z fulwestrantem i palbocyklibem.
Odpowiedzi na leczenie utrzymywały się ponad rok
Wśród pacjentów ze zmianami możliwymi do zmierzenia obiektywną odpowiedź na leczenie stwierdzono u 32 proc. chorych otrzymujących gedatolisib, fulwestrant i palbocyklib. W grupie leczonej gedatolisibem z fulwestrantem odsetek odpowiedzi wyniósł 28 proc., natomiast w grupie stosującej wyłącznie fulwestrant – 1 proc. Mediana czasu utrzymywania się odpowiedzi w grupie trójlekowej wyniosła 17,5 miesiąca. W grupie stosującej gedatolisib z fulwestrantem było to 12 miesięcy. W grupie kontrolnej mediany nie można było oszacować ze względu na bardzo małą liczbę odpowiedzi. W chwili przeprowadzania analizy przeżycia wolnego od progresji dane dotyczące przeżycia całkowitego nie były jeszcze dojrzałe. Zgony odnotowano wówczas u 25 proc. wszystkich uczestników badania, dlatego na podstawie dostępnych wyników nie można było jeszcze wiarygodnie określić wpływu terapii na długość całkowitego przeżycia.
Jak podawany jest gedatolisib? Zalecana dawka gedatolisibu wynosi 180 mg. Lek podaje się w postaci 30-minutowego wlewu dożylnego raz w tygodniu, w 1., 8. i 15. dniu każdego 28-dniowego cyklu leczenia. Gedatolisib stosuje się z fulwestrantem, z palbocyklibem lub bez niego. Leczenie jest kontynuowane do czasu progresji nowotworu albo wystąpienia toksyczności, która uniemożliwia jego dalsze prowadzenie. Szczegółowe zasady dawkowania fulwestrantu i palbocyklibu określają informacje dotyczące tych produktów leczniczych. Konieczność podawania leku dożylnie w trzech kolejnych tygodniach każdego cyklu oznacza, że terapia wymaga regularnych wizyt w ośrodku prowadzącym leczenie. Schemat kolejnych podań oraz badań kontrolnych ustala zespół onkologiczny.
Działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi
Informacja o produkcie zawiera ostrzeżenia dotyczące zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, skórnych działań niepożądanych, hiperglikemii oraz toksycznego wpływu na zarodek i płód. Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej może objawiać się bólem, zaczerwienieniem, nadżerkami lub owrzodzeniami utrudniającymi jedzenie i picie. Reakcje skórne mogą wymagać oceny lekarskiej, szczególnie gdy są rozległe, nasilone albo towarzyszą im dodatkowe objawy. Gedatolisib może również powodować wzrost stężenia glukozy we krwi. Z tego względu przed rozpoczęciem i podczas leczenia może być konieczne kontrolowanie parametrów gospodarki węglowodanowej. Zakres monitorowania oraz postępowanie w przypadku wystąpienia nieprawidłowości powinny być dostosowane do sytuacji klinicznej pacjenta i zaleceń zawartych w informacji o leku.
FDA zastosowała przyspieszony tryb oceny dokumentacji. Wniosek rejestracyjny oceniono z wykorzystaniem programu Real-Time Oncology Review. Umożliwia on wcześniejsze przekazywanie FDA części dokumentacji dotyczącej terapii onkologicznej, jeszcze przed formalnym złożeniem kompletnego wniosku. Producent skorzystał również z programu Assessment Aid, czyli dobrowolnego dokumentu ułatwiającego regulatorowi uporządkowanie i ocenę danych. Gedatolisib został wymieniony przez FDA wśród nowych substancji leczniczych zatwierdzonych w Stanach Zjednoczonych w 2026 roku.
Decyzja FDA obowiązuje w Stanach Zjednoczonych. Nie oznacza automatycznej rejestracji gedatolisibu w Unii Europejskiej ani jego refundacji w Polsce. Ewentualna dostępność terapii dla polskich pacjentów będzie zależeć od odrębnych procedur regulacyjnych i refundacyjnych.
Co to oznacza dla pacjenta?
Zatwierdzenie gedatolisibu tworzy w Stanach Zjednoczonych dodatkową możliwość leczenia dla dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi HR-dodatnim, HER2-ujemnym, bez wykrytej mutacji PIK3CA, u których choroba rozwinęła się mimo wcześniejszej hormonoterapii stosowanej w stadium przerzutowym.
W badaniu VIKTORIA-1 oba schematy zawierające gedatolisib wydłużyły czas bez progresji w porównaniu z samym fulwestrantem. Najdłuższy wynik, wynoszący 9,3 miesiąca, uzyskano po połączeniu gedatolisibu z fulwestrantem i palbocyklibem. Gedatolisib z samym fulwestrantem pozwolił osiągnąć medianę 7,4 miesiąca, podczas gdy w grupie otrzymującej wyłącznie fulwestrant było to 2 miesiące.
Dla kwalifikacji do leczenia znaczenie mają zarówno cechy biologiczne nowotworu, w tym status receptorów hormonalnych, HER2 i PIK3CA, jak i rodzaj wcześniejszego leczenia. O wyborze schematu z palbocyklibem lub bez niego decyduje lekarz na podstawie stanu chorego, historii terapii, chorób współistniejących i ryzyka działań niepożądanych.
Wykaz TLI 2026: które nowe terapie mogą zostać objęte refundacją?
Program B.6 w raku płuca i międzybłoniaku opłucnej – kto może skorzystać z leczenia?
Dla kogo FDA zatwierdziła gedatolisib?
Lek został zatwierdzony dla dorosłych z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi HR-dodatnim, HER2-ujemnym, bez wykrytej mutacji PIK3CA, po progresji podczas lub po co najmniej jednej linii hormonoterapii stosowanej w stadium przerzutowym.
Z jakimi lekami stosuje się gedatolisib?
Gedatolisib stosuje się z fulwestrantem. Do tego schematu może zostać dołączony palbocyklib, ale rejestracja obejmuje również terapię bez palbocyklibu.
Czy przed leczeniem trzeba wykonać badanie PIK3CA?
Zakres rejestracji FDA obejmuje pacjentów bez wykrytej mutacji PIK3CA. Ustalenie statusu tego genu jest więc elementem pozwalającym ocenić, czy pacjent odpowiada kryteriom zatwierdzonego wskazania.
Jakie wyniki uzyskano w badaniu VIKTORIA-1?
Mediana przeżycia bez progresji wyniosła 9,3 miesiąca dla gedatolisibu z fulwestrantem i palbocyklibem oraz 7,4 miesiąca dla gedatolisibu z fulwestrantem. W grupie otrzymującej sam fulwestrant było to 2 miesiące.
Czy wykazano wydłużenie całkowitego przeżycia?
W momencie analizy przeżycia wolnego od progresji dane dotyczące przeżycia całkowitego nie były jeszcze dojrzałe. Nie można było zatem wyciągnąć ostatecznych wniosków dotyczących wpływu leczenia na całkowite przeżycie pacjentów.
Jak podawany jest gedatolisib?
Lek podaje się dożylnie w dawce 180 mg w trwającym 30 minut wlewie. Infuzje wykonuje się w 1., 8. i 15. dniu każdego 28-dniowego cyklu.
Jakie działania niepożądane wymagają obserwacji?
Ostrzeżenia obejmują zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, reakcje skórne, hiperglikemię oraz toksyczny wpływ na zarodek i płód.
Czy gedatolisib jest dostępny w Polsce?
Opisana decyzja została wydana przez FDA i dotyczy Stanów Zjednoczonych. Nie oznacza ona automatycznej rejestracji ani refundacji gedatolisibu w Polsce lub Unii Europejskiej.
Źródło: U.S. Food and Drug Administration, „FDA approves gedatolisib with fulvestrant, with or without palbociclib, for HR-positive, HER2-negative locally advanced or metastatic breast cancer”, decyzja z 14 lipca 2026 roku. U.S. Food and Drug Administration, pismo zatwierdzające Revtorpyk, NDA 219908. ClinicalTrials.gov, badanie VIKTORIA-1, NCT05501886: „Gedatolisib Plus Fulvestrant With or Without Palbociclib vs Standard-of-Care for the Treatment of Patients With Advanced or Metastatic HR+/HER2- Breast Cancer”. U.S. Food and Drug Administration, „Novel Drug Approvals for 2026”.
Niedrobnokomórkowy rak płuca: leczenie kanapkowe i terapie celowane [WIDEO]
• Artykuł zaktualizowano:
