Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków przyznała selperkatynibowi tradycyjne, czyli pełne zatwierdzenie w leczeniu dorosłych oraz dzieci od drugiego roku życia z miejscowo zaawansowanymi lub przerzutowymi guzami litymi, w których wykryto fuzję genu RET. Rejestracja obejmuje pacjentów po progresji podczas lub po wcześniejszym leczeniu systemowym oraz chorych, dla których nie istnieje zadowalająca alternatywna możliwość terapii.
Decyzja FDA z 14 lipca 2026 roku dotyczy selperkatynibu dostępnego w Stanach Zjednoczonych pod nazwą handlową Retevmo. Fuzja genu RET musi zostać potwierdzona testem zatwierdzonym przez FDA. Lek uzyskał wcześniej przyspieszone zatwierdzenie w tym wskazaniu: w 2022 roku dla dorosłych, a w 2024 roku również dla dzieci od drugiego roku życia. Obecna decyzja oznacza zmianę statusu rejestracji z warunkowego zatwierdzenia przyspieszonego na zatwierdzenie tradycyjne.
Leczenie niezależne od miejsca powstania nowotworu
Selperkatynib jest terapią ukierunkowaną na nieprawidłowości genu RET. W przypadku opisanego wskazania FDA zastosowała podejście określane jako rejestracja niezależna od typu tkanki, czyli tissue-agnostic. O kwalifikacji pacjenta decyduje przede wszystkim obecność określonej zmiany molekularnej, a nie wyłącznie narząd, w którym rozwinął się nowotwór. Pełne zatwierdzenie obejmuje pacjentów z różnymi miejscowo zaawansowanymi lub przerzutowymi guzami litymi z fuzją RET, jeżeli choroba postępowała podczas wcześniejszego leczenia systemowego lub po jego zakończeniu. Lek może być także rozważany, gdy dla chorego nie ma zadowalających alternatywnych możliwości leczenia. Zakres rejestracji nie oznacza, że selperkatynib jest przeznaczony dla wszystkich osób z rozpoznaniem zaawansowanego nowotworu. Podstawą kwalifikacji jest wykrycie fuzji genu RET w badaniu molekularnym oraz spełnienie pozostałych warunków wskazania.
Badanie LIBRETTO-001 podstawą pełnego zatwierdzenia
Skuteczność selperkatynibu oceniano w wieloośrodkowym, otwartym badaniu fazy I/II LIBRETTO-001, oznaczonym numerem NCT03157128. Było to badanie wielokohortowe obejmujące pacjentów z zaawansowanymi nowotworami związanymi ze zmianami w genie RET. Analiza przedstawiona przez FDA objęła 75 pacjentów z guzami litymi z fuzją RET innymi niż niedrobnokomórkowy rak płuca i rak tarczycy. Chorzy mieli progresję po wcześniejszym leczeniu systemowym albo nie dysponowali zadowalającą alternatywą terapeutyczną. Wyniki w tej grupie zostały dodatkowo poparte danymi dotyczącymi chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca z fuzją RET oraz raka tarczycy z fuzją RET. Badanie nie miało grupy kontrolnej, a wszyscy zakwalifikowani pacjenci otrzymywali selperkatynib. Głównymi miarami skuteczności były odsetek obiektywnych odpowiedzi na leczenie oraz czas utrzymywania się odpowiedzi.
Odpowiedź na leczenie u 47 proc. pacjentów
W grupie 75 pacjentów z guzami litymi innymi niż rak płuca i rak tarczycy obiektywną odpowiedź na selperkatynib uzyskano u 47 proc. chorych. Przedział ufności wynosił od 35 do 59 proc. Mediana czasu utrzymywania się odpowiedzi wyniosła 24,5 miesiąca, przy 95-procentowym przedziale ufności od 11,2 do 49,1 miesiąca. Oznacza to, że u części pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie, kontrola choroby utrzymywała się przez długi czas. Odpowiedzi obserwowano w wielu rodzajach nowotworów. FDA wymieniła między innymi raka jelita grubego, gruczolakoraka trzustki, nowotwory ślinianek, mięsaki tkanek miękkich, raka dróg żółciowych, raka skóry, raka o nieznanym ognisku pierwotnym, raka piersi, rakowiaka oskrzela, raka jajnika, nowotwory jelita cienkiego oraz nowotwory neuroendokrynne, w tym nowotwory neuroendokrynne trzustki. Wyniki pokazują aktywność selperkatynibu w różnych nowotworach połączonych wspólną cechą molekularną. Ze względu na jednoramienny charakter badania nie stanowią jednak bezpośredniego porównania z innymi metodami leczenia.
Wyniki leczenia dzieci i młodych dorosłych
Dane dotyczące pacjentów pediatrycznych i młodych dorosłych pochodziły z badania LIBRETTO-121, oznaczonego numerem NCT03899792. Było to wieloośrodkowe, otwarte i wielokohortowe badanie selperkatynibu u dzieci i młodych dorosłych z zaawansowanymi guzami litymi lub pierwotnymi nowotworami ośrodkowego układu nerwowego związanymi ze zmianami RET. Skuteczność oceniano u pacjentów z miejscowo zaawansowanymi, opornymi na leczenie guzami litymi z fuzją RET, którzy nie odpowiadali na dostępne terapie lub nie mieli możliwości zastosowania standardowego leczenia systemowego o potencjale wyleczenia. Odpowiedzi na selperkatynib obserwowano u jednego pacjenta z wrodzonym włókniakomięsakiem niemowlęcym, u jednego chorego z mięsakiem wrzecionowatokomórkowym oraz u pacjentów z rakiem tarczycy z fuzją RET.
Dlaczego FDA zmieniła zatwierdzenie przyspieszone na tradycyjne?
Przyspieszone zatwierdzenie FDA umożliwia wcześniejsze dopuszczenie terapii stosowanych w poważnych chorobach na podstawie wyników, które z dużym prawdopodobieństwem wskazują na korzyść kliniczną. Producent jest jednak zobowiązany do dostarczenia dalszych danych potwierdzających skuteczność leczenia. Selperkatynib uzyskał przyspieszone zatwierdzenie dla dorosłych z guzami litymi z fuzją RET w 2022 roku. W maju 2024 roku wskazanie rozszerzono na dzieci od drugiego roku życia. Dokument FDA dotyczący decyzji z 2026 roku wskazuje, że przedstawione wyniki pozwoliły na wypełnienie zobowiązań porejestracyjnych i zmianę statusu na pełne zatwierdzenie. FDA zakończyła ocenę wniosku dwa miesiące przed planowanym terminem. Dokumentację analizowano z wykorzystaniem Assessment Aid, czyli dobrowolnego materiału przygotowywanego przez wnioskodawcę w celu usprawnienia oceny regulatora. Selperkatynib otrzymał również status leku sierocego w omawianym wskazaniu niezależnym od umiejscowienia nowotworu.
Dawkowanie selperkatynibu zależy od masy ciała
U dorosłych i młodzieży od 12. roku życia zalecana dawka selperkatynibu zależy od masy ciała. Pacjenci ważący mniej niż 50 kg przyjmują 120 mg doustnie dwa razy na dobę. Przy masie ciała wynoszącej co najmniej 50 kg zalecana dawka to 160 mg doustnie dwa razy na dobę. Dawkowanie u dzieci w wieku od dwóch do poniżej 12 lat określa się zgodnie ze szczegółowymi zasadami przedstawionymi w informacji o produkcie. Leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem zespołu mającego doświadczenie w stosowaniu terapii celowanych i leczeniu pacjentów pediatrycznych. Nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani przerywać terapii. Konieczność modyfikacji leczenia może wynikać między innymi z wystąpienia działań niepożądanych, interakcji z innymi lekami lub zmian w stanie klinicznym pacjenta.
Działania niepożądane wymagające szczególnego nadzoru
Informacja o selperkatynibie zawiera ostrzeżenia dotyczące możliwości uszkodzenia wątroby, śródmiąższowej choroby płuc lub zapalenia płuc, nadciśnienia tętniczego oraz wydłużenia odstępu QT. Wymieniono także krwawienia, reakcje nadwrażliwości, zespół rozpadu guza i ryzyko zaburzeń gojenia ran. Pozostałe ostrzeżenia odnoszą się do niedoczynności tarczycy oraz toksycznego wpływu na zarodek i płód. U dzieci należy ponadto uwzględnić ryzyko złuszczenia głowy kości udowej, nazywanego również młodzieńczym złuszczeniem nasady kości udowej. Powikłanie to dotyczy okolicy stawu biodrowego i wymaga pilnej oceny medycznej w przypadku pojawienia się bólu biodra, uda lub kolana, utykania albo ograniczenia ruchomości. Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, planowanych zabiegach oraz chorobach współistniejących. Podczas terapii konieczne może być regularne kontrolowanie między innymi parametrów czynności wątroby, ciśnienia tętniczego, elektrokardiogramu oraz stężenia hormonów tarczycy.
Znaczenie diagnostyki molekularnej
Rejestracja selperkatynibu pokazuje znaczenie diagnostyki molekularnej w leczeniu nowotworów. Fuzja RET może występować w różnych typach guzów, a jej wykrycie może otworzyć możliwość zastosowania terapii ukierunkowanej niezależnie od miejsca powstania choroby. Nie oznacza to jednak, że każdemu pacjentowi z guzem litym należy automatycznie podać selperkatynib. Badanie molekularne musi potwierdzić określoną zmianę, a lekarz powinien uwzględnić rodzaj nowotworu, stopień jego zaawansowania, wcześniejsze leczenie, stan ogólny chorego i dostępność innych skutecznych terapii. Wskazanie FDA wymaga zastosowania testu zatwierdzonego przez amerykańskiego regulatora. W praktyce klinicznej sposób wykonywania diagnostyki i kryteria kwalifikacji mogą różnić się w zależności od kraju oraz obowiązujących procedur.
Co to oznacza dla pacjenta?
Pełne zatwierdzenie selperkatynibu potwierdza możliwość stosowania terapii u dorosłych oraz dzieci od drugiego roku życia z miejscowo zaawansowanymi lub przerzutowymi guzami litymi z fuzją RET, które postępowały po wcześniejszym leczeniu systemowym lub dla których nie ma zadowalającej alternatywy terapeutycznej.
W badaniu LIBRETTO-001 odpowiedź na leczenie uzyskano u 47 proc. pacjentów z różnymi guzami litymi innymi niż niedrobnokomórkowy rak płuca i rak tarczycy. Mediana utrzymywania się odpowiedzi wyniosła 24,5 miesiąca. Wyniki te dotyczą jednak ściśle wyselekcjonowanej grupy chorych z potwierdzoną fuzją RET.
Dla pacjenta najważniejsze jest ustalenie, czy w jego nowotworze przeprowadzono odpowiednią diagnostykę molekularną i czy wykryta zmiana może mieć znaczenie dla wyboru leczenia. O zasadności wykonania badania oraz możliwości zastosowania selperkatynibu decyduje lekarz prowadzący.
Decyzja FDA obowiązuje w Stanach Zjednoczonych. Nie oznacza automatycznej rejestracji leku w tym wskazaniu ani jego refundacji w Polsce lub Unii Europejskiej.
Leczenie immunologiczne nowotworów – na czym polega immunoterapia?
Jak zwiększyć dostęp do terapii CAR-T? Eksperci wskazują na wyłączenie szpitalne [WIDEO]
Dla kogo FDA zatwierdziła selperkatynib?
Lek otrzymał pełne zatwierdzenie dla dorosłych oraz dzieci od drugiego roku życia z miejscowo zaawansowanymi lub przerzutowymi guzami litymi z fuzją genu RET. Choroba musi postępować podczas lub po wcześniejszym leczeniu systemowym albo pacjent nie może mieć zadowalającej alternatywnej możliwości terapii.
Co oznacza tradycyjne zatwierdzenie FDA?
Jest to pełne zatwierdzenie leku. Zastąpiło ono wcześniejsze zatwierdzenie przyspieszone, które było oparte na wstępnych danych i wymagało dostarczenia dalszych wyników potwierdzających korzyści z terapii.
Czy rodzaj nowotworu ma znaczenie?
Wskazanie ma charakter niezależny od miejsca powstania guza. Najważniejszym warunkiem molekularnym jest wykrycie fuzji genu RET. Lek nie jest jednak przeznaczony dla wszystkich nowotworów i może być stosowany wyłącznie po spełnieniu pełnych kryteriów rejestracyjnych.
Jak skuteczny był selperkatynib?
Wśród 75 pacjentów z guzami litymi z fuzją RET innymi niż niedrobnokomórkowy rak płuca i rak tarczycy odpowiedź na leczenie uzyskano u 47 proc. chorych. Mediana czasu jej utrzymywania się wyniosła 24,5 miesiąca.
W jakich nowotworach obserwowano odpowiedzi?
Odpowiedzi występowały między innymi w raku jelita grubego, gruczolakoraku trzustki, raku piersi, raku jajnika, nowotworach ślinianek, mięsakach tkanek miękkich, raku dróg żółciowych, nowotworach jelita cienkiego i nowotworach neuroendokrynnych.
Jak wykrywa się fuzję RET?
Fuzję genu RET wykrywa się za pomocą badań molekularnych materiału nowotworowego lub, w określonych sytuacjach, innych zatwierdzonych metod diagnostycznych. Zakres rejestracji FDA wymaga wyniku uzyskanego testem zatwierdzonym przez tę agencję.
Jak przyjmuje się selperkatynib?
U dorosłych i młodzieży od 12. roku życia lek jest przyjmowany doustnie dwa razy na dobę. Zalecana dawka wynosi 120 mg przy masie ciała poniżej 50 kg oraz 160 mg przy masie ciała wynoszącej co najmniej 50 kg.
Czy selperkatynib może być stosowany u dzieci?
Tak. Pełne wskazanie obejmuje pacjentów od drugiego roku życia. Dawkowanie u dzieci w wieku od dwóch do poniżej 12 lat określa się zgodnie z informacją o produkcie.
Jakie działania niepożądane wymagają uwagi?
Ostrzeżenia dotyczą między innymi uszkodzenia wątroby, śródmiąższowej choroby płuc, nadciśnienia, zaburzeń rytmu serca związanych z wydłużeniem odstępu QT, krwawień, zaburzeń gojenia ran, niedoczynności tarczycy i reakcji nadwrażliwości. U dzieci występuje także ryzyko złuszczenia głowy kości udowej.
Czy lek jest dostępny w Polsce w tym wskazaniu?
Opisana decyzja dotyczy Stanów Zjednoczonych. Nie oznacza automatycznej rejestracji, refundacji ani dostępności selperkatynibu w tym wskazaniu w Polsce.
Źródło: U.S. Food and Drug Administration, komunikat „FDA grants traditional approval to selpercatinib for locally advanced or metastatic RET fusion-positive solid tumors”, 14 lipca 2026 roku. U.S. Food and Drug Administration, decyzja dotycząca uzupełniającego wniosku rejestracyjnego Retevmo i zmiany zatwierdzenia przyspieszonego na tradycyjne. ClinicalTrials.gov, badanie LIBRETTO-001, NCT03157128. ClinicalTrials.gov, badanie pediatryczne LIBRETTO-121, NCT03899792.
Terapia CAR-T a refundacja. Prof. Grzegorz Basak o barierach dla pacjentów [WIDEO]
Wykaz TLI 2026 – nowe terapie onkologiczne i leki na choroby rzadkie w procesie refundacji
Terapia CAR-T – na czym polega i którym pacjentom może pomóc?
• Artykuł zaktualizowano:
