Nowy wymiar oceny odporności w onkologii. Grasica, narząd położony za mostkiem, odpowiada za dojrzewanie limfocytów T – kluczowych komórek odpornościowych w walce z nowotworami. Z wiekiem ulega inwolucji, a jej funkcja stopniowo zanika, co skutkuje ograniczoną zdolnością organizmu do odpowiedzi immunologicznej. Do tej pory jednak grasica nie była oceniana rutynowo w onkologii, chyba że stanowiła pierwotne miejsce nowotworu.
W badaniu zaprezentowanym podczas kongresu ESMO 2025, naukowcy wykazali, że zdrowie grasicy – oceniane na podstawie analizy obrazu CT z wykorzystaniem głębokiego uczenia (deep learning) – może być silnym biomarkerem rokowniczym i predykcyjnym skuteczności immunoterapii. Odkrycie to otwiera zupełnie nowy obszar badań nad tzw. biomarkerami agnostycznymi względem typu guza (tumour-agnostic biomarkers).
Zdrowie grasicy jako nowy, niezależny biomarker skuteczności immunoterapii nowotworów – dane z ESMO 2025
Metodologia badania: sztuczna inteligencja w służbie immunoonkologii
Badacze opracowali algorytm AI, który automatycznie analizuje obraz grasicy na standardowych tomogramach klatki piersiowej. U ponad 5 600 pacjentów określono wskaźnik tzw. thymic health score (THS), będący pośrednim markerem aktywności grasicy.
W populacji HARVARD-NSCLC (n=1 218 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca leczonych immunoterapią) wykazano, że:
- pacjenci z dobrym zdrowiem grasicy mieli lepsze PFS (HR 0,63; 95 proc. CI 0,50–0,80; p<0,001) oraz
- lepsze OS (HR 0,56; 95 proc. CI 0,43–0,74; p<0,001) niż osoby z upośledzoną funkcją tego narządu.
Co istotne, korelacje te utrzymywały się niezależnie od ekspresji PD-L1 i obciążenia mutacyjnego guza (TMB) – czyli klasycznych biomarkerów immunoterapii. Wyniki te potwierdzono biologicznie w badaniu TRACERx (n=464), w którym wyższy wskaźnik zdrowia grasicy wiązał się z większym różnorodnością receptorów T-komórkowych (TCR), wyższym odsetkiem limfocytów T oraz większym poziomem krążącego sygnału grasicy (thymic output).
Znaczenie w różnych typach nowotworów
W analizie HARVARD-PAN obejmującej 2 258 pacjentów z różnymi typami nowotworów (m.in. czerniakiem, rakiem piersi i rakiem nerki), również wykazano istotny związek między wysokim wskaźnikiem zdrowia grasicy a wydłużonym przeżyciem całkowitym (p≤0.020). Oznacza to, że zdrowie grasicy może stanowić uniwersalny biomarker odpowiedzi na immunoterapię, niezależny od lokalizacji guza.
To odkrycie jest szczególnie istotne, ponieważ obecnie onkolodzy dysponują jedynie markerami specyficznymi dla nowotworu (np. PD-L1, MSI-H, TMB). Brakowało natomiast markera ogólnej kondycji immunologicznej pacjenta, który mógłby przewidywać skuteczność immunoterapii w różnych nowotworach.
Znaczenie kliniczne i przyszłe zastosowania
Zdaniem prof. Alessandry Curioni-Fontecedro z Uniwersytetu we Fryburgu, który wystąpił podczas ESMO 2025, wyniki badania mogą zrewolucjonizować podejście do kwalifikacji pacjentów do immunoterapii. Ocena grasicy może pomóc odpowiedzieć na kluczowe pytania kliniczne:
Czy pacjent powinien otrzymać bardziej agresywną immunochemioterapię?
Czy można bezpiecznie zredukować leczenie, jeśli jego układ odpornościowy jest wystarczająco sprawny?
Włączenie analizy grasicy do rutynowej interpretacji badań CT mogłoby pozwolić na bardziej precyzyjne dopasowanie terapii do indywidualnej kondycji immunologicznej chorego. W przyszłości mogłoby to także wspierać decyzje dotyczące monitorowania toksyczności immunoterapii – pacjenci z niskim wskaźnikiem zdrowia grasicy mogą być bardziej podatni na działania niepożądane lub słabiej reagować na leczenie.
Ograniczenia i kolejne kroki
Wyniki te, choć imponujące, pochodzą z analizy retrospektywnej, dlatego konieczne jest ich potwierdzenie w badaniach prospektywnych. Badacze planują obecnie zintegrowanie algorytmu AI z systemami PACS szpitali, by umożliwić automatyczną ocenę grasicy podczas standardowych badań CT.
Kolejnym wyzwaniem jest połączenie oceny grasicy z innymi biomarkerami immunoterapii, takimi jak TMB, MSI, PD-L1 czy mikrobiom jelitowy. Jak podkreśla prof. Curioni-Fontecedro, „przyszłość biomarkerów należy do integracji – dopiero zestawienie wielu wskaźników, w tym zdrowia grasicy, pozwoli trafnie przewidywać skuteczność leczenia immunologicznego.”
Badanie zaprezentowane na ESMO 2025 wskazuje, że zdrowie grasicy – mierzone za pomocą algorytmu sztucznej inteligencji – może stać się pierwszym nieinwazyjnym biomarkerem ogólnej kondycji immunologicznej pacjenta. Jego znaczenie wykracza poza pojedynczy typ guza, czyniąc go potencjalnym biomarkerem uniwersalnym w dobie terapii ukierunkowanych na układ odpornościowy. To odkrycie otwiera nową erę w personalizacji immunoterapii nowotworów – nie tylko w oparciu o cechy guza, ale także o kondycję immunologiczną samego chorego.
Badanie zaprezentowane podczas Kongresu ESMO 2025 (streszczenie LBA2/108O), dotyczące wykorzystania zdrowia grasicy jako biomarkera w immunoterapii. “Zdrowie grasicy” (Thymic Health Score), oceniane nieinwazyjnie za pomocą AI, może stać się nowym, ważnym biomarkerem w immunoonkologii.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest zdrowie grasicy?
To wskaźnik opisujący funkcjonalność grasicy – narządu odpowiedzialnego za produkcję i dojrzewanie limfocytów T. Jego dobra kondycja oznacza sprawny układ odpornościowy, co ma znaczenie w leczeniu nowotworów immunoterapią.
Jak oceniano zdrowie grasicy w badaniu?
Badacze opracowali algorytm AI, który analizował rutynowe badania CT klatki piersiowej i oceniał obraz grasicy pod kątem jej struktury, objętości i aktywności funkcjonalnej. Na tej podstawie określano tzw. thymic health score.
Dlaczego zdrowie grasicy jest ważne w immunoterapii?
Immunoterapia działa poprzez aktywację limfocytów T. Pacjenci z dobrze funkcjonującą grasicą mają większą różnorodność i liczebność tych komórek, co przekłada się na lepszą odpowiedź na leczenie.
Czy ocena grasicy może stać się częścią rutynowej diagnostyki onkologicznej?
Tak – w przyszłości możliwe będzie zintegrowanie algorytmu AI z systemami analizy obrazów CT, co pozwoli automatycznie oceniać zdrowie grasicy bez dodatkowych badań.
Czy zdrowie grasicy może być biomarkerem niezależnym od typu nowotworu?
Tak. W badaniu wykazano, że dobra kondycja grasicy wiąże się z lepszym przeżyciem w różnych typach nowotworów – m.in. raku płuca, piersi, czerniaku i raku nerki.
Jakie są kolejne kroki?
Potrzebne są badania prospektywne potwierdzające przydatność tego biomarkera w praktyce klinicznej oraz integracja oceny grasicy z innymi wskaźnikami immunologicznymi.
Zobacz także:
ESMO: Trastuzumab deruxtecan może zmienić standard leczenia raka piersi HER2+
ESMO: Zdrowie grasicy jako niezależny biomarker skuteczności immunoterapii nowotworów