Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Zmiany mają objąć żywienie dojelitowe realizowane w warunkach domowych. Resort zapowiada wprowadzenie kryteriów włączenia i wyłączenia z tego świadczenia oraz doprecyzowanie zasad przygotowania pacjentów i ich opiekunów do prowadzenia terapii poza szpitalem.
Projekt został ujęty w wykazie prac legislacyjnych Ministerstwa Zdrowia. Za jego opracowanie odpowiada wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski, a planowany termin wydania rozporządzenia określono na drugie półrocze 2026 roku.
Kryteria kwalifikacji do świadczenia
Najważniejszą zapowiadaną zmianą jest wprowadzenie kryteriów włączenia i wyłączenia z żywienia dojelitowego w warunkach domowych. Jak wynika z informacji resortu, mają one zostać opracowane przede wszystkim na podstawie analizy rekomendacji oraz wytycznych praktyki klinicznej.
Obecnie szczegółowe warunki realizacji świadczenia są określane w przepisach dotyczących ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Ministerstwo chce je uaktualnić i ujednolicić, tak aby decyzje dotyczące objęcia pacjenta domowym żywieniem dojelitowym były podejmowane według jednoznacznych zasad niezależnie od miejsca realizacji świadczenia.
Kierunek tych prac był sygnalizowany już wcześniej. W odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia z września 2025 roku wskazano, że Narodowy Fundusz Zdrowia wiązał ewentualne zmiany w finansowaniu domowego żywienia dojelitowego z koniecznością wprowadzenia ścisłych kryteriów kwalifikacji. Resort informował wówczas, że Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji przygotowała kryteria kwalifikacji do tego świadczenia. Przygotowanie pacjenta i opiekuna
Projekt ma także precyzować warunki realizacji świadczenia w obszarze przygotowania pacjenta albo jego opiekunów do leczenia żywieniowego w domu. Zgodnie z przekazanymi informacjami szkolenie ma obejmować obsługę systemu żywienia dojelitowego, rozpoznawanie objawów mogących wskazywać na powikłania związane z terapią, a także reagowanie na drobne problemy techniczne i kliniczne.
Elementem przygotowania ma być również zobowiązanie pacjenta lub opiekuna do niezwłocznego kontaktu z ośrodkiem żywieniowym albo personelem medycznym w przypadku trudności lub sytuacji nagłych. Projekt nie przesądza przy tym, jak będą wyglądały szczegółowe procedury szkoleniowe, ich zakres czasowy czy sposób dokumentowania nabytych umiejętności. Takie informacje powinny wynikać z opublikowanego tekstu rozporządzenia lub dokumentów wykonawczych.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że celem zmian jest ograniczenie rozbieżności w praktyce klinicznej oraz zapewnienie jednolitego standardu realizacji świadczenia w całym kraju. Resort podkreśla, że aktualizacja warunków ma zapewnić ich zgodność z aktualną wiedzą medyczną, poprawić jakość i efektywność opieki oraz wspierać równy dostęp pacjentów do leczenia.
Zmiana organizacyjna, a nie nowe świadczenie
Zapowiadana nowelizacja dotyczy warunków realizacji istniejącego świadczenia, czyli żywienia dojelitowego w warunkach domowych. Nie wynika z przedstawionych informacji, aby projekt tworzył nowe świadczenie lub wprowadzał odrębny model opieki finansowanej przez NFZ. Jego zasadniczym celem ma być uporządkowanie kryteriów kwalifikacji oraz ujednolicenie praktyki ośrodków prowadzących terapię.
Dla pacjentów i rodzin znaczenie może mieć przede wszystkim bardziej precyzyjne określenie zasad kwalifikacji, a także formalne podkreślenie znaczenia edukacji przed rozpoczęciem terapii w domu. W codziennej praktyce domowe leczenie żywieniowe wymaga bowiem współpracy pacjenta lub opiekuna z ośrodkiem prowadzącym oraz właściwego reagowania na problemy związane z terapią.
Pełna ocena skutków planowanej nowelizacji będzie możliwa po udostępnieniu projektu rozporządzenia wraz z uzasadnieniem i ewentualną oceną skutków regulacji. Na obecnym etapie wiadomo, że Ministerstwo Zdrowia zapowiada kryteria włączenia i wyłączenia z żywienia dojelitowego oraz doprecyzowanie obowiązków związanych z przygotowaniem pacjenta i opiekunów do prowadzenia terapii w warunkach domowych.
Co to oznacza dla pacjenta?
Dla osoby korzystającej z domowego żywienia dojelitowego lub rozważającej taką formę leczenia najważniejsze będzie wprowadzenie bardziej jednoznacznych zasad kwalifikacji do świadczenia. Projekt zakłada także doprecyzowanie przygotowania pacjenta albo opiekuna do obsługi systemu żywienia, rozpoznawania możliwych trudności i kontaktu z ośrodkiem prowadzącym terapię. Zmiany nie obowiązują jeszcze — projekt ma zostać wydany w drugim półroczu 2026 roku.
Zobacz:
Żywienie dojelitowe w Polsce – kto ma dostęp do terapii i z jakimi barierami się mierzy?
Formy żywienia medycznego – kiedy stosuje się ONS, żywienie dojelitowe i pozajelitowe?
Czego dotyczy projekt Ministerstwa Zdrowia?
Projekt dotyczy nowelizacji rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Obejmuje zasady realizacji żywienia dojelitowego w warunkach domowych.
Jakie zmiany zapowiada resort zdrowia?
Ministerstwo zapowiada wprowadzenie kryteriów włączenia i wyłączenia z domowego żywienia dojelitowego oraz doprecyzowanie warunków przygotowania pacjenta i opiekunów do prowadzenia terapii w domu.
Czy zmiany już obowiązują?
Nie. Jest to projekt wpisany do wykazu prac legislacyjnych Ministerstwa Zdrowia. Planowany termin wydania rozporządzenia wskazano na drugie półrocze 2026 roku.
Czy pacjent lub opiekun będą musieli przejść szkolenie?
Z informacji o projekcie wynika, że warunki realizacji świadczenia mają obejmować przygotowanie pacjenta lub opiekuna, w tym szkolenie z obsługi systemu żywienia dojelitowego, rozpoznawania możliwych powikłań i reagowania na drobne problemy techniczne oraz kliniczne.
Czy projekt zmienia zasady finansowania świadczenia?
W przekazanych informacjach nie wskazano, aby projekt wprowadzał nowy sposób finansowania. Dotyczy on przede wszystkim kryteriów kwalifikacji oraz warunków organizacyjnych realizacji świadczenia.
Żywienie pacjenta onkologicznego w trakcie i po leczeniu – najważniejsze zasady
Słownik żywienia medycznego: niedożywienie, sarkopenia, kacheksja i ONS
• Artykuł zaktualizowano:
