Wizyta u dentysty może wydawać się sprawą drugorzędną w chwili, gdy pacjent otrzymuje rozpoznanie nowotworu i przygotowuje się do operacji, chemioterapii lub radioterapii. Stan jamy ustnej może jednak wpływać na bezpieczeństwo leczenia. Nieleczona próchnica, ropień, stan zapalny dziąseł, ruszający się ząb lub źle dopasowana proteza mogą stać się źródłem bólu i zakażenia w okresie, gdy organizm jest osłabiony, a odporność obniżona.
Leczenie stomatologiczne przeprowadzone przed rozpoczęciem chemioterapii lub napromieniania może zmniejszyć ryzyko zakażeń zębów, dziąseł i innych tkanek jamy ustnej. Ma to szczególne znaczenie u pacjentów, u których leczenie prowadzi do spadku liczby białych krwinek, ponieważ nawet miejscowe zakażenie może wówczas mieć cięższy przebieg.
Kontrola stomatologiczna jest szczególnie ważna przed radioterapią obszaru głowy i szyi. Promieniowanie może uszkadzać ślinianki oraz tkanki jamy ustnej, prowadzić do trwałej suchości, zwiększać ryzyko próchnicy i utrudniać gojenie po późniejszych zabiegach chirurgicznych. Dlatego istniejące ogniska zapalne i zęby o złym rokowaniu powinny zostać ocenione odpowiednio wcześnie, zanim rozpocznie się napromienianie.
Nie oznacza to, że każdy pacjent onkologiczny musi usunąć zęby ani że rozpoczęcie leczenia należy zawsze odkładać do pełnego zakończenia wszystkich procedur stomatologicznych. Zakres przygotowania zależy od planowanej terapii, stanu jamy ustnej i pilności leczenia raka. Decyzje powinny być uzgadniane między dentystą a zespołem onkologicznym.
Na czym polega sanacja jamy ustnej?
Sanacja jamy ustnej oznacza usunięcie lub wyleczenie potencjalnych ognisk zakażenia. Dentysta ocenia zęby, dziąsła, błony śluzowe, stan protez oraz miejsca mogące powodować przewlekłe podrażnienie. W razie potrzeby może zlecić zdjęcie rentgenowskie i zaplanować leczenie zachowawcze, higienizację, leczenie kanałowe albo usunięcie zębów, których nie uda się bezpiecznie zachować.
Celem nie jest osiągnięcie idealnego efektu estetycznego przed terapią, lecz ograniczenie ryzyka, że podczas leczenia onkologicznego pojawi się ropień, ostry ból lub konieczność wykonania pilnego zabiegu. Przed operacjami w obrębie jamy ustnej Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach wskazuje na konieczność wyleczenia aktywnych stanów zapalnych pod kontrolą stomatologa.
Przegląd nie powinien ograniczać się do krótkiej oceny, czy pacjent zgłasza ból. Ząb może być źródłem przewlekłego zakażenia, mimo że w danym momencie nie boli. Z drugiej strony nie każda zmiana widoczna w badaniu radiologicznym wymaga natychmiastowego usunięcia. Dentysta powinien ocenić rokowanie zęba w odniesieniu do rodzaju planowanej terapii.
Największe znaczenie ma dobra komunikacja. Dentysta musi wiedzieć, jaki nowotwór rozpoznano, kiedy rozpoczyna się leczenie, czy planowana jest radioterapia głowy i szyi, jakie leki otrzyma pacjent oraz czy stosowane będą preparaty wpływające na metabolizm kości.
Kiedy najlepiej zgłosić się do dentysty?
Najlepiej jak najwcześniej po ustaleniu planu leczenia, jeszcze przed pierwszym podaniem chemioterapii, immunoterapii, radioterapii głowy i szyi albo leków antyresorpcyjnych stosowanych między innymi u części pacjentów z przerzutami do kości.
NCI zaleca wizytę stomatologiczną co najmniej około dwóch tygodni przed rozpoczęciem chemioterapii, immunoterapii lub radioterapii głowy i szyi, jeżeli harmonogram onkologiczny na to pozwala. Taki odstęp daje czas na ocenę i wstępne wygojenie tkanek po potrzebnych zabiegach.
Nie jest to jednak termin, który pacjent powinien samodzielnie narzucać onkologowi. W przypadku agresywnego nowotworu leczenie może wymagać szybkiego rozpoczęcia. Dentysta powinien wówczas skupić się na najpilniejszych problemach, a zespół onkologiczny ocenić, które procedury można wykonać bez przesuwania terapii.
Jeśli do rozpoczęcia leczenia pozostało kilka dni, nadal warto zgłosić problemy z uzębieniem. Lekarze mogą zmodyfikować plan stomatologiczny, zastosować postępowanie tymczasowe lub ustalić bezpieczny termin zabiegu między cyklami. Najgorszym rozwiązaniem jest przemilczenie ropnia, ruszającego się zęba albo przewlekłego bólu.
Czy przed chemioterapią trzeba usunąć wszystkie chore zęby?
Nie. Usunięcie zęba jest wskazane wtedy, gdy nie można go skutecznie wyleczyć, stanowi istotne źródło zakażenia lub jego rokowanie jest tak złe, że istnieje duże ryzyko konieczności ekstrakcji już podczas terapii.
Ząb, który można trwale zabezpieczyć leczeniem zachowawczym albo kanałowym, nie musi być automatycznie usuwany. Plan powinien uwzględniać czas potrzebny na leczenie, przewidywaną odporność pacjenta oraz możliwość kontroli stomatologicznej.
Inaczej może wyglądać ocena przed napromienianiem szczęki lub żuchwy. Po radioterapii głowy i szyi gojenie kości może być utrudnione, dlatego zęby o bardzo złym rokowaniu mogą zostać usunięte przed leczeniem. Specjalistyczne zespoły stomatologiczne wykonują ocenę kliniczną i radiologiczną, identyfikując zęby zwiększające ryzyko próchnicy lub zakażenia w trakcie i po radioterapii.
Pacjent powinien wiedzieć, dlaczego dentysta proponuje ekstrakcję i czy decyzja została uzgodniona z ośrodkiem onkologicznym. Usuwanie zębów „na zapas” bez indywidualnej oceny nie jest właściwym postępowaniem.
Ile czasu powinno upłynąć między usunięciem zęba a leczeniem raka?
Nie istnieje jeden odstęp właściwy dla wszystkich pacjentów. Zależy on od rozległości zabiegu, sposobu gojenia, rodzaju terapii przeciwnowotworowej i pilności jej rozpoczęcia.
W praktyce dąży się do tego, aby rana po ekstrakcji była odpowiednio wygojona przed okresem przewidywanego spadku odporności albo napromienianiem kości szczęki lub żuchwy. NCI wskazuje, że problemy stomatologiczne warto rozwiązać przed terapią, a profesjonalne materiały dla pacjentów zalecają zgłoszenie się na kontrolę z odpowiednim wyprzedzeniem, często około dwóch tygodni.
Ostateczny termin określają dentysta, chirurg stomatologiczny i onkolog. Pacjent nie powinien samodzielnie przekładać chemioterapii ani radioterapii do chwili, gdy uzna ranę za całkowicie wygojoną.
Jeżeli po usunięciu zęba utrzymują się obrzęk, narastający ból, wyciek, gorączka lub nieprzyjemny zapach, trzeba pilnie poinformować dentystę i onkologa. Aktywne zakażenie może wymagać leczenia przed rozpoczęciem kolejnego etapu terapii.
Czy można leczyć zęby podczas chemioterapii?
Można, ale zakres i termin leczenia muszą uwzględniać wyniki krwi oraz fazę cyklu. Największym problemem przy zabiegach inwazyjnych są neutropenia, która zwiększa ryzyko zakażenia, oraz małopłytkowość, która zwiększa ryzyko krwawienia.
Przed ekstrakcją, zabiegiem chirurgicznym albo inną procedurą naruszającą tkanki dentysta powinien znać aktualną morfologię oraz skontaktować się z zespołem onkologicznym, jeśli istnieją wątpliwości. Oficjalne zalecenia dla stomatologów wskazują, że przed inwazyjnym leczeniem u pacjenta po chemioterapii należy potwierdzić prawidłowość wyników krwi albo uzgodnić postępowanie z onkologiem lub hematologiem.
Zabiegi często planuje się w okresie, w którym parametry krwi są najlepsze, ale moment ten zależy od stosowanego schematu. Nie można automatycznie przyjąć, że określony dzień po każdym cyklu jest bezpieczny.
Drobne leczenie zachowawcze może być możliwe bez przerywania terapii, jeżeli stan ogólny pacjenta jest dobry. Dentysta nadal musi jednak wiedzieć o leczeniu przeciwnowotworowym, stosowanych lekach, dostępie naczyniowym, chorobach współistniejących i wcześniejszych powikłaniach infekcyjnych.
Ból zęba w trakcie chemioterapii – co zrobić?
Bólu nie należy przeczekiwać do zakończenia wszystkich cykli. Pacjent powinien skontaktować się z dentystą i poinformować o problemie ośrodek onkologiczny. Trzeba ustalić, czy przyczyną jest próchnica, zapalenie miazgi, ropień, uszkodzenie błony śluzowej, infekcja grzybicza czy powikłanie zastosowanych leków.
Dentysta nie powinien rozpoczynać inwazyjnego leczenia bez znajomości aktualnej sytuacji hematologicznej, zwłaszcza gdy pacjent niedawno otrzymał chemioterapię. Może być potrzebna morfologia, konsultacja z onkologiem, odpowiednie zabezpieczenie przeciwkrwotoczne lub leczenie w ośrodku szpitalnym.
Antybiotyk nie zastępuje leczenia przyczyny. Może być potrzebny w określonych sytuacjach, ale samodzielne przyjmowanie pozostałych tabletek z wcześniejszej infekcji jest niebezpieczne. Niektóre antybiotyki i leki przeciwbólowe mogą wchodzić w interakcje z terapią albo dodatkowo wpływać na wątrobę, nerki i krzepnięcie.
Gorączka u pacjenta w trakcie chemioterapii może oznaczać poważne zakażenie, szczególnie przy neutropenii. Nie należy zakładać, że jest wyłącznie skutkiem chorego zęba i ograniczyć postępowania do wizyty w zwykłym gabinecie.
Czy przed radioterapią głowy i szyi przegląd jest obowiązkowy?
Ocena stomatologiczna jest jednym z kluczowych elementów przygotowania do radioterapii obejmującej jamę ustną, ślinianki, szczękę lub żuchwę. Promieniowanie może powodować zapalenie błon śluzowych, suchość jamy ustnej, zaburzenia smaku, trudności w połykaniu oraz wzrost podatności na próchnicę i choroby przyzębia. Część problemów może utrzymywać się długo po zakończeniu leczenia.
Przed terapią dentysta ocenia zęby i tkanki przyzębia, eliminuje aktywne infekcje, sprawdza protezy i uczy pacjenta pielęgnacji. W niektórych ośrodkach wykonywane jest panoramiczne zdjęcie szczęk, które pomaga ocenić zęby niewidoczne w zwykłym badaniu.
Szczególnego znaczenia nabiera późniejsze planowanie ekstrakcji. Zabiegi chirurgiczne w napromienianym obszarze mogą wiązać się z ryzykiem utrudnionego gojenia i uszkodzenia kości. Dlatego dentysta musi znać historię radioterapii także po wielu latach. NCI podkreśla, że pacjent po napromienianiu głowy lub szyi powinien zawsze informować dentystę o przebytym leczeniu przed zabiegiem chirurgicznym.
Suchość jamy ustnej po radioterapii
Uszkodzenie ślinianek może zmniejszać ilość i zmieniać właściwości śliny. Pacjent może mieć trudności z mówieniem, gryzieniem, połykaniem i noszeniem protez. Suchość zwiększa także ryzyko próchnicy, infekcji i uszkodzeń błony śluzowej.
Pomocne mogą być częste popijanie wody, odpowiednia higiena, preparaty nawilżające i indywidualnie dobrana profilaktyka fluorkowa. Nie każdy płyn do płukania jamy ustnej jest właściwy. Produkty zawierające alkohol mogą dodatkowo podrażniać i wysuszać błonę śluzową.
Pacjent powinien pozostawać pod regularną kontrolą stomatologiczną również po zakończeniu radioterapii. Wczesna próchnica przy silnej suchości może rozwijać się szybko, mimo że przed leczeniem uzębienie było w dobrym stanie.
Jeżeli nagle pojawia się pieczenie, biały nalot, ból podczas połykania lub pękanie kącików ust, przyczyną może być zakażenie grzybicze albo nasilone zapalenie błony śluzowej. Potrzebna jest ocena, a nie jedynie zmiana pasty.
Zapalenie błony śluzowej podczas leczenia
Chemioterapia, immunoterapia i radioterapia mogą uszkadzać szybko dzielące się komórki błony śluzowej ust i gardła. Powstają zaczerwienienia, nadżerki i owrzodzenia, które utrudniają jedzenie, picie i mówienie. Najczęstsze powikłania obejmują między innymi zapalenie błon śluzowych, infekcje, zaburzenia wydzielania śliny, zmiany smaku i ból.
W okresie nasilonych zmian należy używać miękkiej szczoteczki, unikać urazów i stosować płukanki zalecone przez zespół. Nie należy płukać ust spirytusem, wodą utlenioną ani silnie drażniącymi domowymi roztworami.
Pacjent powinien zgłosić objawy, jeśli ból utrudnia picie, pojawia się krwawienie, gorączka, naloty albo nie jest w stanie przyjmować leków. Powikłania jamy ustnej mogą prowadzić do odwodnienia i niedożywienia, a ciężkie zakażenie może wpłynąć na termin kolejnego cyklu.
Jak myć zęby podczas chemioterapii?
Zęby powinny być nadal regularnie czyszczone, o ile lekarz nie zaleci innego postępowania w szczególnej sytuacji. Rezygnacja ze szczotkowania sprzyja gromadzeniu płytki bakteryjnej i może nasilać stan zapalny.
Najlepiej używać miękkiej szczoteczki oraz łagodnej pasty. Przy silnej nadwrażliwości lub owrzodzeniach potrzebne może być dostosowanie sposobu higieny przez dentystę lub zespół onkologiczny.
Nitkowanie przestrzeni międzyzębowych może być kontynuowane u osoby, która wykonywała je wcześniej bez urazów, ale przy bardzo niskiej liczbie płytek, krwawieniu lub bolesnych zmianach należy omówić je z zespołem. Nie warto rozpoczynać intensywnego czyszczenia przestrzeni międzyzębowych w chwili, gdy dziąsła są już uszkodzone.
Protezy trzeba codziennie czyścić i kontrolować ich dopasowanie. Jeśli powodują otarcia, należy ograniczyć ich używanie i zgłosić się do dentysty. Przewlekły uraz błony śluzowej zwiększa ból i może ułatwiać rozwój zakażenia.
Czy można używać płynów do płukania ust?
Można stosować preparaty zalecone przez dentystę lub ośrodek onkologiczny. Nie każdy płyn dostępny w drogerii jest odpowiedni dla uszkodzonej i suchej błony śluzowej.
Płyny zawierające alkohol mogą powodować pieczenie i nasilać suchość. Produkty antyseptyczne nie powinny być używane przez długi czas bez wskazania, ponieważ mogą zmieniać smak i podrażniać tkanki.
W wielu sytuacjach zalecane są łagodne płukanki, ale ich skład i częstotliwość powinny wynikać z zaleceń zespołu. Pacjent nie powinien dodawać do nich olejków eterycznych, alkoholu lub innych substancji bez konsultacji.
Płukanie nie zastępuje delikatnego szczotkowania zębów i czyszczenia protez.
Czy można stosować znieczulenie stomatologiczne podczas leczenia raka?
Samo leczenie onkologiczne nie oznacza automatycznego zakazu znieczulenia miejscowego. Dentysta musi jednak znać leki przyjmowane przez pacjenta, choroby serca, zaburzenia krzepnięcia, wyniki morfologii i aktualny stan ogólny.
Problemem może być nie tyle środek znieczulający, ile inwazyjność zabiegu, ryzyko zakażenia i krwawienia albo interakcje z innymi lekami.
Pacjent nie powinien mówić dentyście jedynie, że „leczy się onkologicznie”. Należy podać nazwę terapii, datę ostatniego cyklu, planowany termin kolejnego podania, stosowane leki przeciwkrzepliwe oraz preparaty wpływające na kości.
W razie wątpliwości dentysta powinien skontaktować się z lekarzem prowadzącym zamiast odmawiać każdej pomocy wyłącznie z powodu rozpoznania nowotworu.
Bisfosfoniany, denosumab i ryzyko martwicy kości szczęki
Część pacjentów onkologicznych otrzymuje leki ograniczające niszczenie kości, między innymi bisfosfoniany lub denosumab. Stosuje się je na przykład u niektórych osób z przerzutami do kości lub szpiczakiem. Leki te mogą wiązać się z ryzykiem martwicy kości szczęki, zwłaszcza w związku z zabiegami inwazyjnymi i długotrwałym leczeniem.
Przed rozpoczęciem terapii zalecana może być ocena stomatologiczna i leczenie istniejących problemów. Aktualne informacje EMA dla denosumabu i kwasu zoledronowego wskazują na potrzebę badania stomatologicznego z profilaktycznym leczeniem u pacjentów obciążonych czynnikami ryzyka.
Podczas terapii pacjent powinien utrzymywać higienę, regularnie kontrolować zęby oraz natychmiast zgłaszać ból, obrzęk, niegojącą się ranę, ruchomość zębów lub odsłonięcie kości. Nie należy samodzielnie odstawiać denosumabu lub bisfosfonianu przed ekstrakcją. Nie ma podstaw, aby pacjent bez decyzji onkologa robił przerwę w leczeniu, a sam wpływ czasowego odstawienia na ryzyko powikłań może być niepewny.
Plan zabiegu powinien zostać uzgodniony przez dentystę, chirurga stomatologicznego i lekarza prowadzącego.
Czy implanty i leczenie protetyczne można wykonywać podczas terapii?
Planowane zabiegi implantologiczne zwykle nie są priorytetem w trakcie intensywnej chemioterapii, radioterapii głowy i szyi albo leczenia lekami związanymi z ryzykiem martwicy szczęki. Moment wykonania implantu wymaga dokładnej oceny gojenia, stanu kości i rokowania onkologicznego.
Pacjent po radioterapii szczęki lub żuchwy powinien być oceniony przez zespół mający doświadczenie w leczeniu napromienianych tkanek. Nie każda standardowa procedura wykonywana w gabinecie stomatologicznym będzie odpowiednia.
Protezy ruchome można stosować, jeśli są dobrze dopasowane i nie uszkadzają błony śluzowej. W czasie zapalenia jamy ustnej, owrzodzeń albo zakażenia ich noszenie może wymagać ograniczenia.
Nie należy rozpoczynać kosztownego leczenia protetycznego tuż przed operacją w obrębie jamy ustnej bez uzgodnienia z chirurgiem onkologicznym. Zakres tkanek po zabiegu może się zmienić i wpłynąć na późniejsze możliwości rekonstrukcji.
Problemy z zębami podczas leczenia onkologicznego. Czy trzeba przerwać terapię?
Problemy z zębami podczas leczenia onkologicznego – kontynuować terapię czy zrobić przerwę?
Czy pacjent onkologiczny ma specjalne bezpłatne leczenie zębów?
Samo rozpoznanie nowotworu nie oznacza automatycznie, że wszystkie procedury stomatologiczne i wszystkie materiały będą bezpłatne. Pacjent korzysta ze świadczeń gwarantowanych w ramach NFZ na ogólnych zasadach, a zakres zależy od rodzaju zabiegu, wskazania i umowy danej placówki.
Jeżeli leczenie stomatologiczne jest integralnym elementem przygotowania do specjalistycznej terapii, szczególnie radioterapii głowy i szyi lub operacji jamy ustnej, część opieki może być organizowana przez ośrodek onkologiczny albo współpracującą poradnię stomatologiczną. Trzeba ustalić to bezpośrednio z placówką.
Pacjent nie powinien jednak zakładać, że każda prywatna faktura zostanie później zwrócona przez NFZ. Przed rozpoczęciem leczenia warto zapytać, które procedury może wykonać dentysta mający kontrakt z Funduszem i które działania organizuje ośrodek onkologiczny.
Brak szybkiego terminu w gabinecie NFZ nie powinien prowadzić do samodzielnego przesuwania pilnej terapii raka. Problem należy zgłosić onkologowi, który może wskazać właściwą ścieżkę lub określić, które zabiegi są rzeczywiście niezbędne przed leczeniem.
Jakie informacje przekazać dentyście?
Na wizytę warto zabrać kartę informacyjną, plan leczenia i aktualną listę leków. Dentysta powinien wiedzieć:
jaki nowotwór rozpoznano, kiedy podano ostatni cykl i kiedy planowany jest następny, czy radioterapia obejmuje głowę lub szyję, czy pacjent otrzymuje denosumab lub bisfosfoniany, czy stosuje leki przeciwkrzepliwe, czy występowała neutropenia, gorączka albo małopłytkowość oraz czy przeprowadzono przeszczepienie komórek krwiotwórczych.
Pacjent powinien również poinformować o alergiach i wcześniejszych problemach z gojeniem. Dentysta może poprosić o wynik morfologii albo pisemną opinię onkologa przed zabiegiem.
Z kolei onkolog powinien wiedzieć o planowanej ekstrakcji, ropniu, antybiotykoterapii i każdej sytuacji, która może wpłynąć na termin podania leczenia.
Które objawy wymagają pilnego zgłoszenia?
Pilnej konsultacji wymagają narastający obrzęk twarzy lub szyi, trudność w oddychaniu albo połykaniu, szczękościsk, silny ból, gorączka, ropny wyciek i krwawienie, którego nie udaje się zatrzymać.
U pacjenta przyjmującego leki antyresorpcyjne trzeba zgłosić niegojącą się ranę po zabiegu, odsłonięty fragment kości, ruchomość zębów bez wyraźnej przyczyny oraz przewlekły ból szczęki lub żuchwy.
Podczas chemioterapii niepokojące są również rozległe owrzodzenia, niemożność picia, biały nalot, krwawienie z dziąseł i każda gorączka. Leczenie onkologiczne może powodować problemy w obrębie ust i gardła, a zakażenia jamy ustnej mogą prowadzić do dalszych powikłań.
W bezpośrednim zagrożeniu oddychania, przy szybko narastającym obrzęku lub ciężkim stanie ogólnym potrzebna jest pomoc ratunkowa, a nie oczekiwanie na zwykłą wizytę stomatologiczną.
Co to oznacza dla pacjenta?
Przegląd stomatologiczny warto wykonać przed rozpoczęciem chemioterapii, immunoterapii, radioterapii głowy i szyi oraz leczenia bisfosfonianami lub denosumabem.
Celem nie jest usuwanie wszystkich zębów, lecz wyleczenie aktywnych stanów zapalnych i ograniczenie ryzyka pilnego zabiegu w okresie osłabionej odporności.
Leczenie zębów podczas chemioterapii jest możliwe, ale przed zabiegiem inwazyjnym trzeba uwzględnić aktualne wyniki krwi i uzgodnić termin z zespołem onkologicznym.
Pacjent po radioterapii głowy i szyi powinien zawsze informować dentystę o przebytym napromienianiu, także wiele lat po leczeniu.
Bólu zęba, obrzęku, gorączki i niegojącej się rany nie należy przeczekiwać. Wymagają one kontaktu z dentystą i lekarzem prowadzącym leczenie raka.
Bisfosfonianów i denosumabu nie wolno samodzielnie odstawiać przed ekstrakcją. Decyzję podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka.
Nowy lekarz rodzinny bez wizyty w przychodni. Jak złożyć deklarację POZ przez IKP?
Czy przed chemioterapią trzeba iść do dentysty?
Warto przeprowadzić kontrolę możliwie wcześnie, szczególnie gdy pacjent ma próchnicę, stan zapalny dziąseł, ruszające się zęby, protezę albo planowane intensywne leczenie.
Ile wcześniej trzeba zrobić przegląd?
Jeżeli harmonogram onkologiczny na to pozwala, najlepiej około dwóch tygodni przed rozpoczęciem terapii, aby umożliwić wykonanie potrzebnych zabiegów i gojenie.
Czy wszystkie zęby z próchnicą trzeba usunąć?
Nie. Zęby, które można bezpiecznie wyleczyć, nie muszą być usuwane.
Czy można zrobić leczenie kanałowe przed chemioterapią?
Tak, jeśli dentysta uzna, że ząb ma dobre rokowanie i procedurę można zakończyć przed terapią.
Czy można wyrwać ząb podczas chemioterapii?
Można w uzasadnionej sytuacji, ale dopiero po ocenie aktualnej morfologii i uzgodnieniu postępowania z onkologiem.
Dlaczego morfologia jest potrzebna?
Niska liczba neutrofili zwiększa ryzyko zakażenia, a mała liczba płytek krwi zwiększa ryzyko krwawienia.
Czy dentysta może podać znieczulenie?
Najczęściej tak, ale musi znać stan pacjenta, przyjmowane leki i charakter terapii.
Czy antybiotyk przed zabiegiem jest zawsze potrzebny?
Nie. Decyzja zależy od rodzaju zabiegu, odporności, wyników krwi i ryzyka zakażenia.
Czy wolno brać ibuprofen na ból zęba?
Nie każdy pacjent może go bezpiecznie stosować. Przy małopłytkowości, chorobach nerek, wrzodach lub określonych terapiach może być niewskazany. Lek trzeba uzgodnić z lekarzem.
Czy radioterapia głowy i szyi niszczy zęby?
Może pośrednio zwiększać ryzyko próchnicy poprzez uszkodzenie ślinianek, suchość i zmiany w tkankach jamy ustnej.
Czy po radioterapii można usuwać zęby?
Czasami tak, ale zabieg wymaga szczególnej oceny ze względu na możliwe problemy z gojeniem napromienianej kości.
Czy trzeba powiedzieć dentyście o dawnej radioterapii?
Tak, nawet jeśli leczenie odbyło się wiele lat wcześniej.
Co to jest zapalenie błony śluzowej?
To bolesne zaczerwienienie, nadżerki lub owrzodzenia ust i gardła występujące u części pacjentów podczas leczenia.
Czy przy owrzodzeniach należy przestać myć zęby?
Nie należy całkowicie rezygnować z higieny. Trzeba używać miękkiej szczoteczki i postępować zgodnie z zaleceniami zespołu.
Czy płyn z alkoholem jest odpowiedni?
Może podrażniać i nasilać suchość, dlatego zwykle lepiej unikać takich preparatów przy uszkodzonej błonie śluzowej.
Czy biały nalot w ustach może być grzybicą?
Tak, ale wymaga oceny. Nie każdy nalot ma tę samą przyczynę.
Czy protezę można nosić podczas radioterapii?
Można, jeśli nie powoduje urazów. Przy owrzodzeniach lub złym dopasowaniu jej używanie może wymagać ograniczenia.
Czy denosumab wpływa na leczenie zębów?
Może zwiększać ryzyko martwicy kości szczęki, dlatego przed zabiegiem trzeba poinformować dentystę i onkologa.
Czy to samo dotyczy bisfosfonianów?
Tak. Ryzyko zależy od rodzaju leku, dawki, drogi podania, czasu leczenia i innych czynników.
Czy należy odstawić denosumab przed wyrwaniem zęba?
Nie samodzielnie. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z dentystą lub chirurgiem.
Czy implant można wykonać podczas leczenia?
Nie zawsze. Wymaga indywidualnej oceny, szczególnie po radioterapii lub podczas terapii antyresorpcyjnej.
Czy pacjent onkologiczny ma wszystkie zęby leczone bezpłatnie?
Nie. Obowiązuje zakres świadczeń gwarantowanych NFZ. Część specjalistycznego przygotowania może być organizowana przez ośrodek onkologiczny.
Kiedy ból zęba jest sytuacją pilną?
Gdy towarzyszą mu gorączka, obrzęk twarzy, trudności w połykaniu, szczękościsk, ropny wyciek albo pogorszenie stanu ogólnego.
Źródło: National Cancer Institute – aktualne informacje o powikłaniach w obrębie jamy ustnej podczas chemioterapii i radioterapii, znaczeniu przygotowania stomatologicznego oraz ryzyku zakażeń przy obniżonej odporności. National Cancer Institute – zalecenie przeprowadzenia kontroli dentystycznej odpowiednio wcześnie przed chemioterapią, immunoterapią i radioterapią głowy i szyi. Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach – informacje o potrzebie wyleczenia aktywnych stanów zapalnych przed operacjami w obrębie jamy ustnej. European Medicines Agency – informacje o ocenie stomatologicznej przed leczeniem denosumabem i bisfosfonianami oraz o ryzyku martwicy kości szczęki. NHS Specialist Pharmacy Service – zasady planowania inwazyjnego leczenia stomatologicznego po chemioterapii z uwzględnieniem aktualnych wyników badań krwi.
• Artykuł zaktualizowano: