Zgodnie z najnowszymi danymi w minionym roku w Polsce wykonano aż 17, 1 tysiąca operacji z wykorzystaniem robotów chirurgicznych. To aż o 70% więcej niż rok wcześniej – tempo wzrostu, które plasuje Polskę wśród najszybciej rozwijających się systemów opieki zdrowotnej w tym obszarze.
Rekordowy 2024 rok dla chirurgii wspomaganej robotami
Za tym skokiem kryje się jednak nie tylko nowa technologia, ale również decyzje systemowe – przede wszystkim objęcie zabiegów robotowych refundacją Narodowego Funduszu Zdrowia. To właśnie ten krok, wykonany w latach 2022–2023, zdaniem specjalistów, otworzył drzwi do powszechniejszego dostępu pacjentów do operacji nowej generacji. Efekt? Już ponad 100 szpitali w Polsce wykorzystuje roboty chirurgiczne, a liczba lekarzy wykonujących takie operacje przekroczyła 300.
Rak pęcherza moczowego – potrzeby chorych, oczekiwania klinicystów
Nowa jakość w onkologii i nie tylko
Zdecydowana większość operacji robotowych w Polsce – niemal 97% – dotyczyła leczenia nowotworów. Największy udział miała tu urologia, gdzie dominowały zabiegi usunięcia prostaty (prostatektomie), wykonywane z wykorzystaniem robota aż w 73% przypadków. W samym 2024 roku prostatektomia stanowiła 61% wszystkich zabiegów robotowych w kraju. Urologia robotowa obejmowała również operacje oszczędzające nerkę w raku nerkowokomórkowym oraz cystektomie w leczeniu zaawansowanego raka pęcherza.
Nowoczesna technologia coraz śmielej wkracza także w inne dziedziny. W leczeniu raka trzonu macicy co czwarty zabieg przeprowadzono z użyciem robota, a w przypadku raka jelita grubego – 15%. Pojawiają się również pierwsze zabiegi robotowe w chirurgii trzustki, żołądka, nowotworach głowy i szyi, bariatrii oraz torakochirurgii. Co istotne, odsetek zabiegów nieonkologicznych również powoli rośnie – choć stanowią one zaledwie ok. 500 przypadków rocznie, coraz częściej są stosowane w kardiochirurgii i ginekologii.
Technologia na sali operacyjnej – roboty, które zmieniają medycynę
Choć globalny rynek robotów chirurgicznych staje się coraz bardziej zróżnicowany, to w Polsce nadal dominuje system da Vinci – przy jego użyciu wykonano aż 88% wszystkich zabiegów. Pozostałe 12% przypadło głównie na system Versius, który wykorzystywany jest m.in. w Śląskim Centrum Urologii UROVITA. W 2024 roku wprowadzono także nowy system Hugo, który dopiero zaczyna być implementowany – do końca roku wykonano nim jedynie siedem operacji.
Rosnąca dostępność technologii pociąga za sobą także wzrost kompetencji personelu. Najwięcej operacji – aż 491 – przeprowadził w 2024 roku dr Paweł Wisz, ustanawiając nowy krajowy rekord. Zaraz za nim uplasowali się prof. Tomasz Drewa (309 zabiegów) oraz dr Łukasz Nyk (303 operacje), którzy – pracując w kilku ośrodkach – stają się liderami rozwoju chirurgii robotowej w Polsce.
Rak prostaty – najczęstszy nowotwór złośliwy u mężczyzn
Liderzy zmian – gdzie operuje się najwięcej?
Ranking szpitali pod względem liczby przeprowadzonych operacji z użyciem robotów chirurgicznych pokazuje, że pionierami w tym obszarze są ośrodki o silnym profilu onkologicznym lub urologicznym. W sieci szpitali należących do Grupy Mazovia 2024 roku zostatało przeprowadzonych 845 zabiegów robotowych – najwięcej wśród sieci szpitali w kraju. Z kolei najwięcej zabiegów w 2024 roku wykonano w szpitalu: Centrum Onkologii im. prof. F. Łukaszczyka w Bydgoszczy – aż 838 operacji, przy wykorzystaniu trzech robotów da Vinci.
Tuż za nim znalazło się Śląskie Centrum Urologii UROVITA w Chorzowie, gdzie lekarze – korzystając z dwóch robotów Versius – przeprowadzili 782 zabiegi. Kolejne miejsca zajęły m.in. Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie (704 operacje), Europejskie Centrum Zdrowia w Otwocku (637 zabiegów, w tym rekordowa liczba prostatektomii – 476) oraz Państwowy Instytut Medyczny MSWiA w Warszawie (614 operacji).
W Śląskim Szpitalu Urologicznym Grupa Mazovia w Katowicach w 2024 roku zostało przeprowadzonych najwięcej w Polsce operacji usunięcia raka prostaty – 529 zabiegów (wśród szpitali, które wykonały ponad 150 zabiegów prostatektomii radykalnej w 2024 roku, wszystkimi metodami). 456 z tych zabiegów zostało wykonanych z użyciem robota chirurgicznego.
Sukces z nierównym dostępem – regionalne dysproporcje
Pomimo imponującego tempa wzrostu, raport zwraca uwagę na niepokojące różnice w dostępie do chirurgii robotowej między województwami. Podczas gdy w mazowieckim wykonano 185 operacji robotowych na każde 1000 nowych przypadków nowotworów, w województwie opolskim – zaledwie 13. Taka dysproporcja rodzi pytania o równy dostęp do nowoczesnego leczenia i konieczność strategicznego planowania rozwoju technologii medycznych w skali całego kraju.
Sytuacji nie ułatwia fakt, że w Polsce wciąż brakuje centralnego rejestru operacji robotowych. Dane zbierane są przez niezależne instytucje, a brak systematycznego monitoringu utrudnia ocenę efektywności, bezpieczeństwa i kosztów tych procedur. To luka, którą eksperci coraz wyraźniej wskazują jako barierę dla dalszego rozwoju chirurgii robotowej w naszym kraju.
Finansowanie pod presją – co przyniesie przyszłość?
Choć dotychczasowa ekspansja chirurgii robotowej została oparta w znacznej mierze na środkach publicznych (aż 97% operacji sfinansował NFZ), nad dalszym rozwojem zaczynają zbierać się ciemne chmury. Autor raportu, Krzysztof Jakubiak, ostrzega przed ryzykiem ograniczenia finansowania w obliczu problemów budżetowych Funduszu. Szczególnie niepokojące są zapowiedzi ujednolicenia wycen zabiegów klasycznych, laparoskopowych i robotowych – co może podważyć ekonomiczną opłacalność operacji z wykorzystaniem robota.
Eksperci, w tym konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii onkologicznej prof. Wojciech Zegarski, podkreślają jednak, że kierunek rozwoju jest zgodny z trendami w najbardziej zaawansowanych systemach opieki zdrowotnej. Wzrost udziału chirurgii robotowej w różnych specjalnościach – nie tylko w urologii – to pozytywny sygnał, świadczący o dojrzewaniu rynku i systematycznym rozszerzaniu wskazań.
Chirurgia robotowa – krok ku przyszłości medycyny operacyjnej
Chirurgia robotowa przestaje być domeną wybranych ośrodków i wyłącznie nowotworów prostaty. Staje się realną alternatywą dla klasycznych metod, oferując większą precyzję, mniejsze powikłania i krótszy czas rekonwalescencji. Przed polskim systemem ochrony zdrowia stoi teraz kluczowe zadanie: utrzymać ten dynamiczny rozwój, zapewniając jednocześnie równość dostępu i stabilność finansowania.
Jeśli uda się te cele pogodzić – Polska ma szansę dołączyć do światowej czołówki w nowoczesnej chirurgii wspomaganej robotycznie. Rok 2024 to dopiero początek nowej ery – czas, by nadać jej trwały kierunek. Raport wydał Modern Healthcare Institute.
Robotyka i sztuczna inteligencja w częściowej nefrektomii
chirurgia robotowa w Polsce, operacje robotyczne da Vinci, robot chirurgiczny w onkologii, zabiegi robotowe refundowane przez NFZ, prostatektomia robotowa, chirurgia nowotworów robotem, robot chirurgiczny Versius, rozwój chirurgii robotowej 2024, leczenie raka prostaty robotem, nowoczesna chirurgia onkologiczna, dostęp do chirurgii robotowej w Polsce, liderzy chirurgii robotowej, operacje urologiczne z pomocą robota, technologia da Vinci w Polsce, raport chirurgia robotowa