Wraz z początkiem 2026 roku w polskim systemie ochrony zdrowia uruchomiono centralną e-rejestrację – rozwiązanie, które porządkuje i upraszcza proces zapisywania się na wybrane wizyty specjalistyczne oraz badania profilaktyczne. Choć zakres działania systemu jest na razie ograniczony, już dziś widać, że może on mieć szczególne znaczenie dla obszarów, w których czas i dostępność świadczeń odgrywają kluczową rolę. Dotyczy to zwłaszcza profilaktyki i wczesnej diagnostyki chorób nowotworowych.
Centralna e-rejestracja została pomyślana jako jeden, ogólnopolski punkt dostępu do informacji o wolnych terminach. Z perspektywy pacjenta oznacza to odejście od dotychczasowego modelu, w którym konieczne było samodzielne kontaktowanie się z wieloma placówkami, często telefonicznie, w nadziei na znalezienie możliwie najszybszego terminu. Nowy system pozwala sprawdzić dostępność wizyt w różnych podmiotach jednocześnie, uwzględniając przy tym lokalizację i preferowany przedział czasowy. To zmiana organizacyjna, która nie rozwiązuje problemu kolejek, ale może ograniczyć chaos informacyjny i zmniejszyć obciążenie pacjentów już na etapie rejestracji.
W pierwszym etapie funkcjonowania centralna e-rejestracja obejmuje pierwszą wizytę u kardiologa oraz badania realizowane w ramach programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W kontekście onkologii szczególnie istotne są mammografia w programie profilaktyki raka piersi oraz cytologia i test HPV w programie profilaktyki raka szyjki macicy. To badania przesiewowe, których skuteczność zależy nie tylko od jakości diagnostyki, ale także od zgłaszalności i terminowości. Każda bariera organizacyjna – trudność z zapisem, brak informacji o dostępnych terminach czy długie oczekiwanie na połączenie telefoniczne – może zniechęcać do udziału w programach profilaktycznych.
Jesteśmy w fazie, w której technologia wyprzedza nieco rzeczywistość organizacyjną w przychodniach.
Dostęp do centralnej e-rejestracji odbywa się za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mobilnej mojeIKP. Oba narzędzia są elementami rozwijanego od kilku lat ekosystemu e-zdrowia i dla wielu pacjentów nie stanowią już nowości. Istotne jest to, że system w sposób automatyczny weryfikuje uprawnienia pacjenta. W przypadku wizyty specjalistycznej sprawdzane jest skierowanie, natomiast przy badaniach profilaktycznych – spełnienie kryteriów wiekowych oraz status ubezpieczenia. Dzięki temu pacjent nie musi samodzielnie analizować zasad kwalifikacji ani obawiać się, że zapisze się na badanie, do którego formalnie nie ma prawa.
W praktyce centralna e-rejestracja umożliwia również bardziej elastyczne podejście do planowania wizyt. Pacjent nie jest ograniczony do jednej, konkretnej placówki, lecz może poszukiwać terminu w szerszym obszarze geograficznym. W regionach, w których dostęp do badań profilaktycznych bywa nierównomierny, takie rozwiązanie może zwiększyć szanse na szybszą diagnostykę. Z perspektywy systemowej oznacza to także możliwość lepszego wykorzystania wolnych terminów, które dotychczas często pozostawały niewykorzystane z powodu braku informacji lub trudności komunikacyjnych.
TO WARTO WIEDZIEĆ
Centralna e-rejestracja to usługa umożliwiająca zapisywanie się online na badania i wizyty u specjalisty. Jest wprowadzana stopniowo:
– Od 1 sierpnia system obejmie 8 kolejnych świadczeń. Docelowo centralna e-rejestracja obejmie wszystkie konsultacje u specjalistów.
– Od 1 stycznia 2026 r. placówki oferujące mammografię, test HPV HR (zastępuje klasyczną cytologię) i konsultacje u kardiologa mają obowiązek podłączyć się do centralnej e-rejestracji. Mają na to czas do 1 lipca 2026 r.
Jak działa poczekalnia
Jednym z ważniejszych elementów nowego systemu jest wirtualna poczekalnia. To rozwiązanie skierowane do pacjentów, którzy w momencie rejestracji nie znajdują terminu spełniającego ich oczekiwania. Zamiast wielokrotnego sprawdzania dostępności wizyt, pacjent może zapisać się na listę oczekujących, określając swoje preferencje dotyczące miejsca i czasu. System monitoruje pojawiające się wolne terminy i informuje pacjenta, gdy któryś z nich odpowiada zadanym kryteriom. W kontekście badań przesiewowych ma to szczególne znaczenie, ponieważ pozwala ograniczyć liczbę niewykorzystanych wizyt i zwiększyć płynność realizacji programów profilaktycznych. Nie bez znaczenia jest także fakt, że centralna e-rejestracja nie eliminuje tradycyjnych form zapisu. Pacjenci, którzy nie korzystają z internetu lub nie czują się pewnie w środowisku cyfrowym, nadal mogą umawiać się telefonicznie lub osobiście w placówkach. To istotne z punktu widzenia pacjentów onkologicznych, wśród których dużą grupę stanowią osoby starsze, często mniej zaznajomione z narzędziami cyfrowymi. Zachowanie równoległych ścieżek dostępu do świadczeń pozwala uniknąć ryzyka wykluczenia.
Z perspektywy onkologii centralna e-rejestracja nie jest rozwiązaniem spektakularnym ani rewolucyjnym w sensie klinicznym. Jej znaczenie polega raczej na usprawnieniu procesu, który poprzedza diagnostykę i leczenie. Ułatwienie zapisu na badania przesiewowe, zwiększenie przejrzystości dostępnych terminów oraz lepsze wykorzystanie zasobów mogą przełożyć się na wcześniejsze wykrywanie nowotworów. A to właśnie czas – od momentu pojawienia się pierwszych objawów do rozpoczęcia leczenia – pozostaje jednym z kluczowych czynników wpływających na rokowanie. Obecny zakres działania systemu jest dopiero początkiem. Centralna e-rejestracja ma być stopniowo rozszerzana o kolejne świadczenia specjalistyczne, co w przyszłości może objąć także etapy diagnostyki onkologicznej wykraczające poza profilaktykę. Na tym etapie trudno jeszcze ocenić pełny wpływ tego rozwiązania na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. Już teraz jednak widać, że nawet pozornie techniczne zmiany organizacyjne mogą mieć realne znaczenie dla pacjentów – zwłaszcza tam, gdzie liczy się szybki dostęp do badań i jasna ścieżka postępowania.
TO WARTO WIEDZIEĆ
Check-lista: Sprawne poruszanie się w e-rejestracji 2026
Aby w pełni wykorzystać potencjał nowego systemu i aplikacji mojeIKP, warto trzymać się poniższych kroków:
– Aktywuj powiadomienia PUSH: To jedyny sposób, aby dowiedzieć się o zwolnionym terminie w „wirtualnej poczekalni” w czasie rzeczywistym.
– Sprawdź status e-skierowania: Zanim zaczniesz szukać kardiologa, upewnij się w zakładce „Skierowania”, czy Twoje badanie/wizyta jest już widoczne w systemie.
– Ustaw filtry lokalizacji: System pozwala szukać wizyt nie tylko w Twoim mieście, ale np. w promieniu 50 km. Czasem 20 minut jazdy pociągiem skraca oczekiwanie o dwa miesiące.
– Przygotuj dane do logowania: Miej pod ręką Profil Zaufany lub mObywatela – sesje w mojeIKP ze względów bezpieczeństwa mogą wymagać ponownego uwierzytelnienia przy finalizacji zapisu.
– Synchronizuj z kalendarzem: Po zapisaniu się na wizytę, użyj opcji „Dodaj do kalendarza” w telefonie, aby system przypomniał Ci o niej niezależnie od aplikacji medycznej.
– Odwołuj z wyprzedzeniem: Jeśli wiesz, że nie dotrzesz, kliknij „Rezygnuję” minimum 24h przed terminem – system automatycznie przekaże Twoje miejsce osobie z listy oczekujących.
Integracja systemowa i walka z „pustymi wizytami”
Kluczowym wyzwaniem dla pełnego sukcesu centralnej e-rejestracji pozostaje zatarcie granic między placówkami publicznymi a prywatnymi działającymi w ramach kontraktów z NFZ. System dąży do pełnej transparentności, co oznacza, że pacjent w jednej wyszukiwarce widzi zarówno wolny termin w dużej klinice uniwersyteckiej, jak i w mniejszym, prywatnym centrum medycznym realizującym programy profilaktyczne. To właśnie te mniejsze ośrodki często dysponują szybszymi terminami, o których pacjenci dotychczas nie wiedzieli. System przeciwdziała również zjawisku tzw. „no-shows”, czyli wizyt, na które pacjenci nie przychodzą bez uprzedzenia. Dzięki integracji z mojeIKP, proces rezygnacji został uproszczony do jednego kliknięcia w powiadomieniu PUSH. Automatyczne uwalnianie takich terminów zasila wspomnianą wcześniej „wirtualną poczekalnię”, co w skali kraju może odblokować tysiące konsultacji miesięcznie bez zatrudniania ani jednego nowego lekarza.
Proces rejestracji
TEST HPV:
Jak zapisać się na test HPV HR? Możesz zapisać się na badanie w ramach profilaktyki raka szyjki macicy. Nie potrzebujesz skierowania.
Kto może skorzystać z bezpłatnego badania? Musisz spełniać wszystkie 3 warunki:
– jesteś kobietą
– masz od 25 do 64 lat (liczy się rok urodzenia)
– masz ubezpieczenie w NFZ
Dodatkowo musi być spełniony jeden z poniższych warunków:
* W ciągu ostatnich 3 lat nie miałaś klasycznej cytologii
→ możesz zapisać się przez IKP, mojeIKP lub bezpośrednio w placówce
* W ciągu ostatnich 5 lat nie miałaś testu HPV HR
→ możesz zapisać się przez IKP, mojeIKP lub bezpośrednio w placówce
* Byłaś leczona z powodu raka szyjki macicy i lekarz po kontroli zdecydował, że możesz wrócić do badań
→ na pierwszą wizytę zapisz się bezpośrednio w poradni
→ kolejne badania wykonuj co 12 miesięcy (chyba że lekarz zaleci inaczej)
Jak się zapisać? Możesz to zrobić: w przychodni lub cytobusie, przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), przez aplikację mojeIKP w telefonie.
Wskazówka: Jeśli zapisujesz się online — im większy obszar i dłuższy zakres dat wybierzesz, tym więcej wolnych terminów zobaczysz. System pokazuje terminy na najbliższe 90 dni.
Nie musisz nic sprawdzać sama. Jeśli masz prawo do darmowego badania, zobaczysz możliwość zapisu na IKP lub w mojeIKP. Jeśli nie masz takiego prawa — zapisu nie będzie.
A jeśli nie korzystasz z internetu? Zapytaj w swojej przychodni POZ: pielęgniarkę, położną, lekarza. Powiedzą Ci, gdzie możesz zrobić badanie.
Ważne informacje:
– Test HPV HR zastąpił tradycyjną cytologię
– Jest nowocześniejszy i dokładniejszy
– Placówki współpracujące z NFZ przechodzą na to badanie (mają czas do 1 lipca)
Proces rejestracji
MAMMOGRAFIA:
Jak zapisać się na mammografię? Na mammografię nie potrzebujesz skierowania. Możesz skorzystać z bezpłatnego badania, jeśli spełniasz wszystkie 3 warunki:
– jesteś kobietą
– masz od 45 do 74 lat (liczy się rok urodzenia)
– masz ubezpieczenie w NFZ
Kiedy możesz zapisać się na badanie?
* Jeśli zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letnią kontrolę po leczeniu
→ mammografia co 12 miesięcy (lub według zaleceń lekarza)
→ pierwsza wizyta: zapisz się w poradni
→ kolejne badania: zapis przez centralną e-rejestrację
* Jeśli w ciągu ostatnich 2 lat nie miałaś mammografii profilaktycznej
→ zapisujesz się przez centralną e-rejestrację
* Jeśli minęło 5 lat od operacji raka piersi i jesteś w trakcie hormonoterapii
→ mammografia co 12 miesięcy
→ pierwsza wizyta: zapisz się bezpośrednio w poradni
→ kolejne badania: zapis przez centralną e-rejestrację
Kiedy nie możesz skorzystać z programu? Nie skorzystasz z bezpłatnej mammografii, jeśli:
* masz genetycznie potwierdzone wysokie ryzyko raka piersi lub jajnika
→ lekarz skieruje Cię do specjalnego programu opieki
→ jesteś objęta kompleksową opieką onkologiczną w wyspecjalizowanym ośrodku leczenia raka piersi
Jak się zapisać? Możesz zapisać się: w przychodni lub mammobusie, przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), przez aplikację mojeIKP w telefonie
Wskazówka:
Przy zapisie online — im większy obszar i dłuższy czas wybierzesz, tym więcej wolnych terminów zobaczysz. System pokazuje terminy na najbliższe 90 dni.
Nie musisz nic sprawdzać sama. Jeśli masz prawo do darmowego badania, możliwość zapisu zobaczysz na IKP lub w mojeIKP.
Jeśli nie — zapisu nie będzie.
A jeśli nie korzystasz z internetu? Zapytaj w swojej przychodni POZ: lekarza, pielęgniarkę, położną. Powiedzą Ci, gdzie możesz zrobić mammografię.
Proces rejestracji
WIZYTA U KARDIOLOGA:
Jak zapisać się do kardiologa? Aby zapisać się do kardiologa, musisz spełnić dwa warunki: masz skierowanie od lekarza, masz ubezpieczenie w NFZ. To, jak się zapiszesz, zależy od Twojej sytuacji.
Jeśli już leczysz się u kardiologa: kolejne wizyty umawiasz bezpośrednio w tej samej placówce
Jeśli wychodzisz ze szpitala po problemach z sercem:
– (np. po zawale, udarze, operacji serca, migotaniu przedsionków)
– dostaniesz skierowanie do poradni kardiologicznej
– zapisz się bezpośrednio w placówce, zgodnie z planem leczenia ze szpitala
Jeśli leczysz się u kardiologa, ale pojawiły się nowe objawy:
– lekarz POZ wystawi nowe skierowanie
– skontaktuj się z dotychczasowym kardiologiem
– lekarz zdecyduje, czy: przyjmie Cię dalej, czy potrzebna jest wizyta u innego specjalisty lub w innej placówce
Jeśli masz skierowanie „stabilne”:
– pierwszą wizytę umówisz przez centralną e-rejestrację (IKP, mojeIKP lub w przychodni)
– kolejne wizyty umawiasz już tylko w przychodni
Jeśli masz skierowanie „pilne”:
– pierwszą wizytę umawiasz przez centralną e-rejestrację
– kolejne wizyty umawiasz w przychodni
Jeśli masz prawo do wizyty poza kolejnością:
– (np. określone uprawnienia szczególne)
– zgłoś się bezpośrednio do placówki
– powinieneś zostać przyjęty: tego samego dnia, albo najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych
– zabierz dokument potwierdzający uprawnienia
Jeśli możesz iść do specjalisty bez skierowania:
– zgłoś się bezpośrednio do placówki
– placówka zapisze Cię przez system po potwierdzeniu uprawnień
Jeśli zapisujesz dziecko do kardiologa:
_ pierwszą wizytę umówisz przez IKP, mojeIKP lub w przychodni
– kolejne wizyty umawiasz już w przychodni
– konto dziecka znajdziesz: w IKP – w zakładce „Upoważnienia”, w mojeIKP – po zmianie konta w menu
Jeśli masz skierowanie papierowe: skontaktuj się bezpośrednio z poradnią kardiologiczną, żeby się zapisać