Problemy zdrowotne bliskiej osoby wpływają na całą rodzinę – psychicznie cierpią wszyscy. Zmagania z nowotworem mogą wywoływać zarówno radość w chwili remisji, jak i powodować strach, niepokój, gdy leczenie nie daje oczekiwanych rezultatów. Jeszcze trudniej jest, gdy do nowotworu bliskiej osoby dołącza depresja.
Spis treści. W artykule:
Czy można przygotować się do roli osoby wspierającej?
Gdy do raka dołącza się depresja
Oto kilka kluczowych sposobów, jak można pomóc
Czego nie mówić w rozmowie z osobą chorą na raka?
Tego nie możesz robić
Jeśli niesiesz wsparcie, wspieraj też samego siebie
Na co dzień nie zapominaj o sobie
Jak wesprzeć osobę chorą na raka?
Na pewno w tej trudnej chwili, gdy bliska osoba poznaje diagnozę i będzie musiała podjąć leczenie, pojawia się pytanie, co jej powiedzieć, jak podtrzymywać na duchu? Pocieszać, czy raczej nieco bagatelizować problem, żeby nie pogrążać?
Przede wszystkim warto postawić na szczery komunikat prosto z serca. Nie zatajać, nie bagatelizować ani nie udawać, że choroba nie istnieje. Wyręczanie, litowanie się nie załatwi sprawy, a wręcz pogorszy sytuację. Słuchaj, pytaj, bądź. Dodatkowe wsparcie emocjonalne, informacyjne na pewno będzie nieocenione dla chorego.
Czy można przygotować się do roli osoby wspierającej?
Nikt nie rodzi się z wiedzą, jak pomóc choremu na raka. Do tego niezwykle trudno jest znaleźć uniwersalny zbiór przydatnych praktyk oraz zachowań. Wiele zależy od sytuacji, a także charakteru zarówno wspieranego, jak i wspierającego.
Co można zrobić:
– nie wychodź z założenia, że wiesz i rozumiesz, co myśli, czuje oraz potrzebuje,
– pytaj chorego o zdanie, wspólnie znajdźcie sposób porozumiewania się odpowiedni dla obu stron,
– pozostań autentyczny, szczery i nie udawaj, że wszystko jest dobrze, jeśli dzieje się inaczej,
– stwórzcie zasady, które pozwolą wam odnaleźć się w nowej rzeczywistości,
– ustalcie priorytety i zdecydujcie, co jest najważniejsze.
Ważne jest, aby każda osoba wspierająca dbała o siebie. Musi być świadoma swoich potrzeb i nie bać się prosić o pomoc innych, np. psychologów, psychoonkologów, organizacje pacjentów, grup wsparcia.
Unikaj:
– odsuwania trudnych tematów na dalszych plan,
– bagatelizowania choroby nowotworowej,
– robienia z nowotworu tematu tabu,
– ignorowania i odpychania ciężkich emocji,
– dystansowania się do faktów,
– podważania zdania chorego,
– odbierania choremu samodzielności, podejmowania decyzji za niego. Stań się bardziej otwartym oraz życzliwym towarzyszem, ale nie narzucaj swoich przekonań – to chory podejmuje decyzje, nawet jeśli się z nim nie zgadzasz.
Warto:
– pytać i słuchać,
– oferować pomoc,
– być autentycznym
– nie zakładać niczego z góry,
– dzielić się emocjami i uczuciami,
– ustalić nowe zasady komunikacji.
– pytać o samopoczucie, potrzeby i wszelkie rozterki,
– oferować swoją pomoc nie czekając na inicjatywę z drugiej strony,
– zawsze słuchaj uważnie oraz reaguj na potrzeby, prośby,
– mówić otwarcie o swoich uczuciach oraz emocjach,
– pozostawić przestrzeń na wyrażanie uczuć.
Daj sobie czas na przyzwyczajenie się do zaistniałych zmian. Dla obu stron to trudny moment. Czasem lepiej wziąć głęboki wdech, aby komunikacja pozostała zdrowa.
Gdy do raka dołącza się depresja
Depresji nie da się wyperswadować. Należy więc zrezygnować z prób przekonywania chorego, że nic mu nie jest, że nie dzieje się nic złego, że życie ma sens, itp. Trzeba zrozumieć chorego i stan, w którym się znajduje, a następnie przystąpić do konkretnych działań.
Wspieranie osób chorych na depresję jest niezwykle ważne i może znacząco przyczynić się do ich powrotu do zdrowia.
Oto kilka kluczowych sposobów, jak można pomóc:
Aktywnie słuchaj – bądź obecny i gotowy do wysłuchania osoby chorej. Nie przerywaj, nie oceniaj i nie dawaj nieproszonej rady. Czasem najważniejsze jest po prostu bycie obok. Proste gesty, np. przytulenie, mogą mieć ogromne znaczenie. Upewnij się, że osoba chora wie, że nie jest sama. Pozwól wyrażać swoje uczucia bez obawy przed oceną.
Zachęć do szukania pomocy – pomóż osobie chorej znaleźć odpowiedniego specjalistę, takiego jak psychiatra, psycholog, psychoonkolog.
Przypominaj choremu, że depresję można skutecznie wyleczyć – regularnie wzmacniać jego motywację do działania. Zauważaj najdrobniejsze oznaki poprawy.
Nakłaniaj do prostych codziennych aktywności – razem wychodźcie na spacery, zachęcaj do wykonywania prostych prac domowych, ale nie rób nic na siłę, do podejmowania działań należy przekonywać łagodnie.
Staraj się pomóc w codziennych czynnościach – depresja często sprawia, że nawet najprostsze, codzienne zadania stają się trudne. Pomoc w obowiązkach domowych, zakupach czy innych rutynowych czynnościach może być ogromnym wsparciem.
Unikaj stygmatyzacji – nie używaj negatywnych, stygmatyzujących określeń i komentarzy. Depresja to choroba, a nie wynik słabości charakteru czy lenistwa.
Przypominaj, jak wiele osoba chora dla ciebie znaczy – chory czuje się bowiem niepotrzebny, zbędny, zawadzający innym, co dodatkowo pogłębia depresję. Dobrze jest zadbać, by chory spotykał się z osobami, które darzył dotąd dużym zaufaniem. Nie wolno też izolować go od życia rodzinnego, w tym problemów i kłopotów dnia codziennego. Dzięki temu nie poczuje się odtrącony – jeszcze bardziej „inny” niż otaczający go ludzie.
Zachowaj cierpliwość – leczenie depresji to proces, który wymaga czasu. Bądź cierpliwy i wyrozumiały, zwłaszcza w trudnych momentach.
Czego nie mówić w rozmowie z osobą chorą na raka?
Adrianna Sobol, psychoonkolog, psychoterapeutka, wykładowca uniwersytecki, autorka licznych publikacji z dziedziny psychoonkologii i psychologii zdrowia.
„Myśl pozytywnie”, „Dasz radę”, „Kto, jak nie ty”, „Musisz być dzielna/dzielny”, „Nie martw się,
wszystko będzie dobrze”. To hasła, których pacjenci onkologiczni najbardziej nie znoszą, bardzo
ich irytują, bo one nic nie wnoszą, a „wyrywają” z autentyczności. Pacjentka onkologiczna jest
dzielna także wtedy, gdy płacze i tupie nogami. W ten sposób wyraża swoje emocje, bo potrzebuje się z nich uwolnić. Takie zachowanie wcale nie odbiera jej siły.
Kobiety chore na raka bardziej potrzebują, żeby ktoś im powiedział: „Dobra, jestem przy tobie”,
„Chodź, pójdziemy na spacer. Nie ma, że nie chcesz. Wychodzimy”. „Jestem z Tobą, nie musimy o tym rozmawiać. Możemy porozmawiać o wszystkim innym, tylko nie o chorobie”. To jest przejaw autentyczności. Pamiętam pacjentkę, nad którą się wszyscy użalali, mówili: „Nie martw się, wszystko się ułoży” itd. A jej największa przyjaciółka przyszła ją odwiedzić, popłakała się i powiedziała: „To jest niesprawiedliwe”, „To mnie wkurza”, „Jak mogłaś zachorować?”. W rozmowie z chorą była pierwszą autentyczną osobą. Potem pacjentka powiedziała, że ta koleżanka była dla niej największym wsparciem w chorobie, bo była szczera.
Źródło: Wypowiedź „Pacjentka z rakiem piersi powinna głośno mówić o swojej chorobie, to oswaja sytuację” opublikowana 25.10.2021 Puls Medycyny.
Tego nie możesz robić:
Nie bagatelizuj problemu – nie mów: „to nic takiego”, „weź się za siebie”, „przesadzasz”. W ten sposób nie wyleczono nigdy żadnej choroby, a depresji tym bardziej.
Nie krytykuj chorego z powodu jego depresyjnych zachowań i braku chęci do życia. Ale też nie „ożywiaj” i uszczęśliwiaj na siłę. Warto jednak mimo wszystko zachęcać do podtrzymywania więzi ze znajomymi.
Nie zrażaj się tym, że chory może negatywnie reagować na chęć niesienia mu pomocy. Złego humoru i nastroju nie odbieraj jako niechęci skierowanej przeciwko tobie – to stan spowodowany chorobą.
Nie zmuszaj, nie nakłaniaj do rzucania nałogów – epizod depresyjny, długotrwałe pogorszenie nastroju to nie jest odpowiedni moment.
Nie należy bać się zadawania ważnych pytań. Nie wolno też bagatelizować niepokojących sygnałów. Gdy chory mówi np. o chęci popełnienia samobójstwa, należy koniecznie skontaktować się z jego lekarzem.
Jeśli niesiesz wsparcie, wspieraj też samego siebie
Nieustanne bycie w tzw. pogotowiu bywa wyczerpujące. Heroicznie poświęcając swój cały wolny czas i energię, ważne jest, abyś dbał o siebie wspierając innych.
Powinieneś pamiętać, że twoje zdrowie psychiczne jest również ważne. Potrzebne są ci siła, energia, optymizm, nadzieja i opanowanie – bez tego wzajemna komunikacja może być znacznie utrudniona.
Dlatego ważne jest, aby każda osoba wspierająca dbała o siebie. Musi być świadoma swoich potrzeb i nie bać się prosić o pomoc innych, np. psychiatrów, psychologów, psychoonkologów, organizacje pacjentów, grup wsparcia.
Na co dzień nie zapominaj o sobie:
– zadbaj również o swoje samopoczucie, nie tylko chorego;
– pamiętaj o odpoczynku,
– znajdź czas na to, co sprawia ci przyjemność;
– pomyśl, jakie czynności, rytuały dają ci motywację do działania, co może pomóc w chwilach zwątpienia, wyczerpania.
– pamiętaj o najmłodszych członkach rodziny – dzieci też są przerażone i zaniepokojone zaistniałą wśród najbliższych sytuacją. Traktowanie choroby nowotworowej czy zaburzeń psychicznych jako temat tabu, a także pomijanie kluczowych informacji jedynie wzmoże negatywne odczucia. Oczywiście komunikaty powinny być dostosowane do wieku najmłodszych członków rodziny.
– pamiętaj, że bardzo często same rodziny potrzebują profesjonalnego wsparcia ze strony psychiatrów, psychologów, psychoonkologów, czy organizacji pacjenckich. One tak samo są przerażone i przechodzą takie same emocje jak chorzy. Dlatego potrzebne jest szerzenie wiedzy, świadomości, ale też otwartość w mówieniu na ten temat.
Jak wesprzeć osobę chorą na raka?
Dr Paweł Witt, psychoonkolog, specjalista pielęgniarstwa opieki paliatywnej, wykładowca akademicki.
Wsparcie dla osoby chorej na raka jest niezwykle ważne i może znacząco wpłynąć na jej samopoczucie i zdolność do radzenia sobie z chorobą. Jednym z najważniejszych sposobów udzielania wsparcia jest słuchanie. Pozwólmy jej wyrazić swoje uczucia, obawy i potrzeby. Słuchajmy bez przerw i bez oceniania. Wyrażajmy empatię i zrozumienie. Powiedzmy jej, że rozumiemy, że jest to trudny okres i że jesteśmy tutaj, aby ją wspierać. Zaoferujmy swoją obecność, po prostu bycie obok i dostępność w trudnych chwilach. Czasami nie trzeba rozmawiać, wystarczy być.
Jeśli osoba chora jest zainteresowana, pomóżmy jej znaleźć wiarygodne źródła informacji.
Pomagajmy w codziennych obowiązkach. Pacjent może mieć trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków. Oferujmy pomoc w zakresie gotowania, sprzątania, zakupów czy opieki nad dziećmi, transportu na wizyty lekarskie. Szanujmy jej prywatność. Nie pytajmy o szczegóły medyczne, jeśli nie wyrazi na to zgody. Choroba nowotworowa to długotrwały proces. Bądźmy cierpliwi i gotowi do długoterminowego wsparcia.
Źródło: Wypowiedź „Jak rozmawiać z osobą chorą na raka? Psychoonkolog: tych trzech słów należy bezwzględnie unikać” https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-nowotworowe,
jak-rozmawiac-z-osoba-chora-na-raka–psychoonkolog-
-tych-trzech-slow-nalezy-bezwzglednie-unikac,artykul,01610801.
html#jak-wesprzec-osobe-chora-na-raka
Metody samopomocy w walce z depresją
depresja, wsparcie osoby chorej, psychologia, pacjent onkologiczny, choroba nowotworowa, wsparcie psychologiczne, poradnik dla pacjentów onkologicznych, onkoporadnik