Belgia jako pierwszy kraj w Unii Europejskiej zakazała sprzedaży jednorazowych e-papierosów. Decyzja ta została podjęta z powodów zdrowotnych i ekologicznych. Tymczasem Mediolan wprowadził zakaz palenia na ulicach. Z kolei Australia ograniczyła sprzedaż wszystkich e-papierosów do aptek w ramach serii działań antynikotynowych, a w Anglii od czerwca 2025 roku sprzedaż jednorazowych e-papierosów będzie nielegalna. Jeśli chodzi o Polskę, minister zdrowia Izabela Leszczyna zapowiedziała, że temat zakazu sprzedaży e-papierosów bez nikotyny dla nieletnich pojawi się w styczniu na Radzie Ministrów.
Decyzje podejmowane przez różne państwa mają istotne znaczenie, ponieważ świadczą o rosnącej świadomości rządów i społeczeństw na temat szkodliwości palenia, powodowania m.in. chorób onkologicznych oraz konieczności współpracy międzynarodowej w celu wdrożenia bardziej skutecznych działań profilaktycznych. Stanowią również krok w kierunku rozważenia alternatywnych rozwiązań wobec tradycyjnych papierosów, mających na celu zmniejszenie liczby zgonów spowodowanych chorobami wynikającymi z uzależnienia od nikotyny. Przykładowo alternatywnym rozwiązaniem są systemy podgrzewania tytoniu, które podgrzewają tytoń do temperatury, która uwalnia nikotynę, ale nie dochodzi do spalania. Badania wskazują, że wytwarzają zdecydowanie mniej toksycznych substancji niż tradycyjne papierosy, ale nadal zawierają nikotynę i inne szkodliwe składniki.
Polityka antynikotynowa na świecie zyskuje na znaczeniu, kładąc nacisk na zdrowie publiczne i ochronę środowiska
Polityka antynikotynowa na świecie nabiera coraz większego znaczenia w kontekście zdrowia publicznego i ochrony środowiska. Światowe inicjatywy, takie jak te podejmowane w Belgii, Włoszech, Australii czy Wielkiej Brytanii, wskazują na rosnącą troskę o zdrowie obywateli oraz o redukcję negatywnych skutków palenia i używania e-papierosów, szczególnie jednorazowych e-papierosów.
Belgia stała się pierwszym krajem Unii Europejskiej, który zakazał sprzedaży jednorazowych e-papierosów, mając na celu zapobieganie uzależnieniu młodzieży od nikotyny oraz ochronę środowiska. Od 1 stycznia 2025 r. w Belgii wprowadzono zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów ze względów zdrowotnych i środowiskowych, a kraje Unii Europejskiej prowadzą dyskusje na temat zaostrzenia kontroli nad tytoniem.
Belgijski minister zdrowia, Frank Vandenbroucke, określił e-papierosy jako „skrajnie szkodliwy” produkt, który szkodzi społeczeństwu i środowisku. „Jednorazowe e-papierosy to nowy produkt, zaprojektowany po prostu po to, by przyciągnąć nowych konsumentów” – powiedział agencji Associated Press. „E-papierosy często zawierają nikotynę. Nikotyna uzależnia od nikotyny. Nikotyna jest szkodliwa dla zdrowia” – stwierdził.
Z komunikatów wynika, że Belgia dąży do zredukowania liczby nowych palaczy do zera lub blisko zera do 2040 roku. Palenie jest już zakazane na placach zabaw, boiskach sportowych, w ogrodach zoologicznych i parkach rozrywki, a od 1 kwietnia 2024 r. papierosy nie będą mogły być sprzedawane w supermarketach większych niż 400 metrów kwadratowych ani wystawiane w punktach sprzedaży.
W oficjalnym badaniu z 2018 r. stwierdzono, że 15,3% ludności w wieku 15 lat i starszej paliło codziennie, w porównaniu do 25,5% w 1997 roku. Z kolei wyniki badania z 2023 roku pokazały dalszy spadek liczby palaczy, jednak belgijski rząd zaznaczył, że potrzebne są dalsze działania, aby osiągnąć cele redukcji tytoniu.
Zakaz palenia na świeżym powietrzu w Mediolanie
Również od 1 stycznia 2025 r. zaczął obowiązywać zakaz palenia na świeżym powietrzu w Mediolanie. Zakaz nie dotyczy jednak e-papierosów.
Zakaz palenia na ulicach Mediolanu to działanie, które ma na celu poprawę jakości powietrza i ochronę przed biernym paleniem, szczególnie w miastach borykających się z problemem smogu i zanieczyszczenia powietrza. Mediolan – z uwagi na położenie geograficzne – zmaga się bowiem z problemem smogu. Mediolan leży w Dolinie Padu, obszarze geograficznym obejmującym regiony Piemont, Lombardię, Wenecję Euganejską i Emilię-Romanię.
Palacze, którzy zapalą papierosa na ulicach Mediolanu lub w zatłoczonych miejscach publicznych tego miasta, będą musieli liczyć się z grzywną w wysokości od 40 do 240 euro (33–200 funtów). Zakaz stanowi rozszerzenie przepisów wprowadzonych w 2021 roku, które zabraniały palenia w parkach i na placach zabaw, przy przystankach autobusowych oraz na obiektach sportowych.
Włoskie Ministerstwo Zdrowia szacuje, że co roku we Włoszech około 93 000 zgonów jest przypisywanych paleniu. Pierwsze krajowe przepisy antynikotynowe zostały wprowadzone w 1975 roku, kiedy to palenie zakazano w środkach transportu publicznego oraz salach lekcyjnych. Zakaz został rozszerzony w 1995 roku na obszary administracji publicznej, a w 2005 roku na wszystkie zamknięte przestrzenie publiczne.
Australia ogranicza sprzedaż e-papierosów. Wielka Brytania zakazuje sprzedaży
Australia w 2024 r. ograniczyła sprzedaż wszystkich e-papierosów do aptek w ramach serii działań antynikotynowych, uznanych za wiodące na świecie. Australia, poprzez ograniczenie sprzedaży e-papierosów wyłącznie do aptek, stawia na bardziej restrykcyjne regulacje w zakresie sprzedaży nikotynowych produktów, próbując ograniczyć ich dostępność i rozprzestrzenianie w społeczeństwie.
Z kolei w Wielkiej Brytanii od czerwca 2025 r. sprzedaż jednorazowych e-papierosów stanie się nielegalna, co ma na celu walkę z ich powszechnym używaniem przez dzieci oraz zapobieganie szkodom środowiskowym. Planując całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów od czerwca 2025 roku Brytyjczycy pokazą, że walka z tą formą palenia nie tylko dotyczy ograniczenia nikotyny, ale także ochrony środowiska, związanego z wieloma plastikowymi odpadami pochodzącymi z jednorazowych urządzeń.
Decyzje poszczególnych krajów mają ogromne znaczenie, bo pokazują rosnącą świadomość rządów i społeczeństw na temat negatywnych skutków palenia oraz na potrzeby współpracy międzynarodowej w celu wprowadzenia skuteczniejszych działań profilaktycznych. Są one także krokiem ku rozważeniu alternatywnych systemów dla tradycyjnych papierosów, co ma na celu ograniczenie liczby zgonów związanych z chorobami wywołanymi przez nikotynę.
