Opublikowane na łamach New England Journal of Medicine międzynarodowe randomizowane badanie SUPREMO (Selective Use of Postoperative Radiotherapy after Mastectomy) analizowało, czy napromienianie ściany klatki piersiowej po mastektomii poprawia przeżycie całkowite u pacjentek z wczesnym rakiem piersi. Analiza obejmowała chore leczone w latach 2006–2013. Wynik główny badania wskazał brak różnicy w przeżyciu całkowitym pomiędzy pacjentkami, które otrzymały radioterapię po mastektomii, a tymi, które nie były napromieniane. To ustalenie stało się podstawą szerokiej dyskusji na temat zasadności pooperacyjnej radioterapii u wybranych chorych.
Charakterystyka leczenia w badaniu SUPREMO
Istotnym elementem interpretacji wyników SUPREMO jest sposób leczenia pacjentek w czasie prowadzenia badania. Wszystkie chore z zajęciem węzłów chłonnych przeszły pełną limfadenektomię pachową, a nie biopsję węzła wartowniczego, która obecnie stanowi standard postępowania w wielu przypadkach.
Ponadto radioterapia w badaniu była ograniczona głównie do ściany klatki piersiowej. Współczesna radioterapia po mastektomii obejmuje zazwyczaj również regionalne węzły chłonne, w tym nadobojczykowe i przymostkowe, co – według aktualnej wiedzy klinicznej – w istotnym stopniu wpływa na redukcję nawrotów miejscowo-regionalnych.
Dlaczego wyniki SUPREMO mają ograniczone zastosowanie dziś
Znaczna część pacjentek włączonych do badania SUPREMO nie spełniałaby obecnych kryteriów kwalifikacji do radioterapii po mastektomii. Około 25 procent miało chorobę bez przerzutów do węzłów chłonnych, a 41 procent jedynie pojedyncze mikro- lub makroprzerzuty. Populacja ta charakteryzowała się niskim ryzykiem nawrotu – tylko 3 procent chorych bez radioterapii doświadczyło wznowy w obrębie ściany klatki piersiowej.
W tej grupie brak istotnej korzyści z napromieniania jest zgodny z oczekiwaniami statystycznymi. Jednocześnie u pacjentek z zajęciem węzłów chłonnych zaobserwowano istotne zmniejszenie ryzyka nawrotu miejscowo-regionalnego, co potwierdza znaczenie radioterapii w tej podgrupie.
Stanowisko ekspertów i aktualne wytyczne
Eksperci z American Society for Radiation Oncology (ASTRO) podkreślają, że wyniki SUPREMO nie zmieniają obecnego standardu leczenia większości pacjentek po mastektomii. Zwracają uwagę, że badanie dotyczyło innej epoki terapeutycznej, w której zarówno chirurgia węzłów chłonnych, jak i leczenie systemowe różniły się znacząco od dzisiejszych praktyk.
Jak wskazuje zespół autorów aktualnych wytycznych ASTRO dotyczących pooperacyjnej radioterapii po mastektomii (Jimenez i wsp., Practical Radiation Oncology, 2025), napromienianie z uwzględnieniem regionalnych węzłów chłonnych pozostaje standardem postępowania u większości pacjentek z jednym do trzech dodatnich węzłów chłonnych, poza udziałem w badaniach klinicznych.
Badanie MA.39 i przyszłość decyzji terapeutycznych
Trwające randomizowane badanie MA.39 ma dostarczyć bardziej adekwatnych danych w kontekście współczesnego leczenia raka piersi. Uwzględnia ono pacjentki z niewielkim zajęciem węzłów chłonnych, u których dopuszczono biopsję węzła wartowniczego zamiast pełnej limfadenektomii oraz selekcję chorych na podstawie biologii guza, w tym wyniku testu Oncotype DX ≤25.
Wyniki MA.39 mają pomóc określić, czy istnieje podgrupa pacjentek z dodatnimi węzłami chłonnymi, u których można bezpiecznie zrezygnować z radioterapii po mastektomii.
Czym było badanie SUPREMO?
SUPREMO to międzynarodowe badanie kliniczne oceniające wpływ radioterapii ściany klatki piersiowej po mastektomii na przeżycie pacjentek z wczesnym rakiem piersi.
Czy SUPREMO wykazało korzyść z radioterapii po mastektomii?
Nie stwierdzono różnicy w przeżyciu całkowitym, jednak u pacjentek z dodatnimi węzłami chłonnymi odnotowano zmniejszenie nawrotów miejscowo-regionalnych.
Dlaczego wyniki badania mają ograniczone znaczenie dziś?
Badanie obejmowało pacjentki leczone według starszych standardów chirurgicznych i radioterapeutycznych oraz dużą grupę chorych o niskim ryzyku nawrotu.
Jakie są aktualne zalecenia dotyczące radioterapii po mastektomii?
Zgodnie z wytycznymi ASTRO, radioterapia z napromienianiem regionalnych węzłów chłonnych pozostaje standardem u większości pacjentek z jednym do trzech dodatnich węzłów chłonnych.
Czy trwają badania, które mogą zmienić te zalecenia?
Tak, badanie MA.39 ma określić, czy wybrane pacjentki z korzystną biologią guza mogą bezpiecznie zrezygnować z radioterapii po mastektomii.
Wyniki I fazy badań klinicznych nad szczepionką zapobiegającą potrójnie ujemnemu rakowi piersi
Źródło: What the SUPREMO trial means for patients considering radiation therapy after mastectomy, 14.11.2025r. Dostęp: https://www.astro.org/news-and-publications/news-and-media-center/news-releases/2025/what-the-supremo-trial-means-for-patients-considering-radiation-therapy-after-mastectomy