Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wydał rekomendację dotyczącą objęcia refundacją produktu leczniczego Blenrep (belantamab mafodotin) w programie lekowym B.54 „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego (ICD-10: C90.0)”. Zgodnie z dokumentem finansowanie terapii byłoby możliwe pod określonymi warunkami, przede wszystkim przy obniżeniu ceny leku oraz wprowadzeniu mechanizmów dzielenia ryzyka, które zabezpieczą wydatki publicznego płatnika.
Nowa rekomendacja dla terapii w nawrotowym i opornym szpiczaku mnogim
Rekomendacja zakłada, że lek byłby dostępny bezpłatnie dla pacjentów w ramach nowej grupy limitowej, jednak tylko w sytuacji spełnienia wymagań dotyczących efektywności kosztowej względem dostępnych alternatywnych terapii. Jednocześnie zaproponowano mechanizmy typu risk-sharing, obejmujące m.in. pokrycie przez producenta kosztów niewykorzystanej części leku pozostającej w fiolce po przygotowaniu dawki dla pacjenta oraz mechanizm CAP ograniczający liczbę pacjentów objętych finansowaniem w analizie wpływu na budżet.
Szpiczak plazmocytowy – choroba o złożonym przebiegu
Szpiczak plazmocytowy, nazywany także szpiczakiem mnogim, jest nowotworem wywodzącym się z komórek plazmatycznych układu odpornościowego. Choroba rozwija się na skutek transformacji nowotworowej pojedynczej komórki plazmatycznej, co prowadzi do jej nadmiernej proliferacji oraz powstawania klonalnej populacji komórek produkujących monoklonalne immunoglobuliny lub ich fragmenty. W konsekwencji dochodzi do uszkodzeń wielu narządów, w tym kości, nerek czy układu krwiotwórczego.
Proces rozwoju choroby jest długotrwały i może trwać nawet kilkadziesiąt lat. Szacuje się, że okres pomiędzy pierwszymi zmianami genetycznymi a wystąpieniem pełnoobjawowej choroby wynosi zazwyczaj od 20 do 30 lat. Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów są bóle kostne wynikające ze zmian osteolitycznych i patologicznych złamań kości. W momencie rozpoznania mogą one dotyczyć nawet 80 procent chorych.
Dane Narodowego Funduszu Zdrowia wskazują, że liczba pacjentów leczonych w programie lekowym B.54 systematycznie rośnie. W 2023 roku terapię w jego ramach otrzymywało 2416 pacjentów, w 2024 roku 3984 osoby, natomiast we wrześniu 2025 roku było to już 3963 chorych.
Jak działa belantamab mafodotin
Blenrep zawiera substancję czynną belantamab mafodotin, będącą humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym IgG1 kappa skoniugowanym z cytotoksycznym związkiem mcMMAF. Mechanizm działania leku polega na wiązaniu się z antygenem dojrzewania komórek B (BCMA), który znajduje się na powierzchni komórek nowotworowych szpiczaka.
Po związaniu z receptorem BCMA kompleks ulega internalizacji, a w komórce uwalniany jest związek cytotoksyczny zakłócający funkcjonowanie mikrotubul. Prowadzi to do zatrzymania cyklu komórkowego oraz indukcji apoptozy komórki nowotworowej. Jednocześnie przeciwciało aktywuje mechanizmy odpowiedzi immunologicznej, zwiększając cytotoksyczność komórkową zależną od przeciwciał oraz fagocytozę komórek guza.
Europejska Agencja Leków zarejestrowała produkt leczniczy Blenrep w analizowanym wskazaniu 23 lipca 2025 roku.
Schematy terapeutyczne z wykorzystaniem Blenrepu
W ocenianym wskazaniu lek może być stosowany w skojarzeniu z innymi terapiami w leczeniu dorosłych pacjentów z nawrotowym lub opornym szpiczakiem mnogim. Analiza Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji dotyczyła dwóch schematów leczenia.
Pierwszy z nich to BVd, czyli połączenie belantamabu mafodotin z bortezomibem i deksametazonem, stosowane u pacjentów po co najmniej jednej wcześniejszej linii leczenia. Drugi schemat, BPd, obejmuje belantamab mafodotin w połączeniu z pomalidomidem i deksametazonem u chorych, którzy wcześniej otrzymali terapię zawierającą lenalidomid.
W schemacie BVd lek podaje się w infuzji dożylnej w dawce 2,5 mg/kg raz na trzy tygodnie. W schemacie BPd dawka wynosi 2,5 mg/kg w pierwszym cyklu leczenia, a następnie 1,9 mg/kg podawane raz na cztery tygodnie.
Wyniki badań klinicznych DREAMM-7 i DREAMM-8
Ocena skuteczności klinicznej terapii opierała się przede wszystkim na wynikach dwóch randomizowanych badań klinicznych: DREAMM-7 oraz DREAMM-8.
Badanie DREAMM-7 porównywało schemat BVd z terapią daratumumabem, bortezomibem i deksametazonem (DVd) u pacjentów z nawrotowym lub opornym szpiczakiem plazmocytowym po co najmniej jednej linii leczenia. Wyniki wykazały istotne statystycznie i klinicznie wydłużenie przeżycia wolnego od progresji choroby oraz poprawę przeżycia całkowitego na korzyść schematu z belantamabem mafodotin.
W badaniu DREAMM-8 analizowano skuteczność schematu BPd w porównaniu z terapią pomalidomid-bortezomib-deksametazon (PVd). W tym przypadku wykazano istotne wydłużenie przeżycia wolnego od progresji choroby, choć nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy w przeżyciu całkowitym.
W obu badaniach obserwowano także większe prawdopodobieństwo uzyskania głębokiej odpowiedzi na leczenie w grupach otrzymujących terapię z belantamabem mafodotin.
Profil bezpieczeństwa terapii
Analiza bezpieczeństwa wykazała jednak również większą częstość występowania zdarzeń niepożądanych w grupach otrzymujących schematy z belantamabem mafodotin. Dotyczyło to między innymi zdarzeń niepożądanych stopnia 3-4, ciężkich zdarzeń niepożądanych oraz zdarzeń prowadzących do przerwania terapii.
W badaniu DREAMM-7 częściej obserwowano zapalenie płuc oraz działania niepożądane dotyczące narządu wzroku. Podobne problemy odnotowano w badaniu DREAMM-8, w którym częściej występowały zakażenia oraz zaburzenia widzenia.
Analizy jakości życia wskazywały, że u części pacjentów dochodziło do przejściowego pogorszenia funkcji wzrokowych w trakcie terapii, jednak w większości przypadków objawy ustępowały w późniejszym okresie leczenia.
Wyzwania związane z oceną technologii
Jednym z najważniejszych ograniczeń analizy była brak bezpośredniego porównania z terapią DRd (daratumumab, lenalidomid, deksametazon), która w wielu wytycznych klinicznych jest wskazywana jako jedna z preferowanych opcji terapeutycznych. W konsekwencji część wniosków dotyczących skuteczności opiera się na porównaniach pośrednich.
Ograniczenia dotyczyły również analizy ekonomicznej. W modelu przyjęto dożywotni horyzont czasowy i porównano schematy z belantamabem mafodotin z terapiami DVd, PVd i Kd. Zgodnie z oszacowaniami wnioskodawcy leczenie z użyciem BVd oraz BPd jest droższe, ale skuteczniejsze niż część komparatorów.
Jednak tylko w niektórych porównaniach – szczególnie BVd względem Kd i DVd – uzyskano wartości wskaźnika koszt-efektywność mieszczące się poniżej progu opłacalności po uwzględnieniu instrumentów dzielenia ryzyka.
Potencjalny wpływ na system ochrony zdrowia
Analiza AOTMiT wpływu na budżet została przeprowadzona w dwuletnim horyzoncie czasowym z perspektywy płatnika publicznego. Wyniki wskazują, że wprowadzenie refundacji terapii z belantamabem mafodotin będzie wiązało się ze wzrostem wydatków Narodowego Funduszu Zdrowia.
Jednocześnie eksperci podkreślają, że liczba pacjentów mogących skorzystać z terapii pozostaje trudna do oszacowania. Niepewność dotyczy także udziału poszczególnych schematów leczenia w kolejnych liniach terapii oraz potencjalnego wykorzystania leków ukierunkowanych na antygen BCMA w dalszych etapach leczenia.
W wytycznych klinicznych zwraca się uwagę, że optymalna sekwencja terapii celowanych na BCMA nie jest obecnie jednoznacznie określona. Dostępne dane sugerują jednak, że szybkie zastosowanie kolejnej terapii z tej samej grupy po nawrocie choroby może wiązać się z niższym odsetkiem odpowiedzi.
Warunkowa zgoda na refundację
Biorąc pod uwagę wyniki analiz klinicznych, ekonomicznych oraz opinię Rady Przejrzystości, Prezes AOTMiT uznał finansowanie terapii za zasadne wyłącznie pod określonymi warunkami. Kluczowe znaczenie ma obniżenie ceny leku oraz wdrożenie instrumentów dzielenia ryzyka ograniczających wydatki płatnika publicznego.
Rekomendacja ta otwiera drogę do potencjalnego rozszerzenia dostępności terapii dla pacjentów z nawrotowym lub opornym szpiczakiem mnogim w Polsce, choć ostateczna decyzja w sprawie refundacji należy oczywiście do Ministra Zdrowia.
CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO BLENREP 100 mg proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji:
Hematoonkologia – lokomotywa postępu. CAR-T w szpiczaku: rewolucja dziś czy jutro? WIDEO