Współczesna onkologia coraz częściej staje przed wyzwaniem nie tylko skutecznego leczenia choroby, lecz także zrozumienia potrzeb pacjentów, ich rodzin i całego środowiska wspierającego. Jak podkreśla Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe, kluczem do poprawy jakości leczenia w Polsce jest połączenie edukacji, wsparcia psychologicznego, równego dostępu do diagnostyki i nowoczesnych terapii oraz racjonalnego podejścia do finansowania systemu ochrony zdrowia.
EKSPERT: Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe
Onkologia przestała być dziedziną zarezerwowaną wyłącznie dla lekarzy – pacjent i jego otoczenie coraz częściej stają się aktywnymi uczestnikami procesu terapeutycznego. Fundacja OnkoCafe od lat prowadzi działania wspierające, nie tylko online, ale także w formie bezpośredniego kontaktu. Jednym z istotnych osiągnięć ostatnich miesięcy jest stworzenie grupy wsparcia stacjonarnego dla mężczyzn zmagających się z chorobą nowotworową oraz ich bliskich. To krok milowy – przez długi czas mężczyźni byli grupą, która niechętnie korzystała z pomocy psychologicznej. Dziś coraz więcej z nich otwiera się na rozmowę, wymianę doświadczeń i kontakt z ekspertami.
Według Anny Kupieckiej, wokół pacjenta onkologicznego tworzy się cały ekosystem zaangażowanych osób – partnerów, dzieci, przyjaciół czy współpracowników. To oni często stają się „menedżerami leczenia”, wspierając pacjenta w kontaktach z lekarzami, instytucjami i systemem refundacyjnym. Dostęp do informacji jest dziś szeroki, a wiedza pacjentów – coraz bardziej świadoma. Wyzwanie polega nie na braku danych, lecz na umiejętnym ich wykorzystaniu i zapewnieniu realnego dostępu do odpowiedniej diagnostyki.
Szczególnym problemem wśród chorych na raka prostaty i innych nowotworów w populacji starzejącej się jest wielochorobowość. To zjawisko często ogranicza możliwości zastosowania terapii onkologicznych lub zabiegów chirurgicznych. Kluczowe znaczenie ma zatem szybka i precyzyjna diagnostyka – zarówno obrazowa, jak i molekularna. Diagnostyka genetyczna, badania immunohistochemiczne czy ocena profilu molekularnego guza nie mogą być luksusem zarezerwowanym dla wybranych. Dla wielu chorych to jedyny sposób na dobranie skutecznej, celowanej terapii.
Anna Kupiecka zwraca uwagę, że w Polsce wciąż brakuje szerokiego wachlarza refundowanych badań diagnostycznych, które mogłyby usprawnić proces kwalifikacji do leczenia. Brak tych narzędzi nie tylko utrudnia pracę lekarzom, ale także generuje koszty w dłuższej perspektywie – opóźnione rozpoznanie lub niewłaściwie dobrana terapia to większe obciążenie dla systemu.
Prezes Fundacji OnkoCafe akcentuje konieczność strategicznego myślenia o zdrowiu publicznym w kontekście finansowym. W jej opinii, zamiast reagować na rosnące wydatki i „łatać dziurę budżetową”, państwo powinno inwestować w profilaktykę, wczesne wykrywanie i nowoczesną diagnostykę. To właśnie te działania pozwalają zmniejszyć liczbę zaawansowanych przypadków nowotworów, których leczenie jest najdroższe i często mniej skuteczne. Anna Kupiecka podkreśla, że decydenci nie powinni ograniczać się do rozważań, czy budżet „udźwignie” nowe terapie, lecz prowadzić skuteczne negocjacje z dostawcami leków, tak by polscy pacjenci mieli dostęp do tych terapii, które eksperci uznają za niezbędne.
Istotnym aspektem poruszonym podczas konferencji była również kwestia racjonalizacji terapii. Kupiecka zwróciła uwagę na możliwość tzw. deeskalacji leczenia – czyli czasowego przerwania terapii u pacjentów, którzy uzyskali pełną lub długotrwałą remisję. Takie rozwiązanie, stosowane w wybranych nowotworach, mogłoby pozwolić na lepsze wykorzystanie środków publicznych, bez uszczerbku dla skuteczności leczenia. To również szansa na ograniczenie toksyczności terapii oraz poprawę komfortu życia chorych.
Rosnąca średnia wieku społeczeństwa sprawia, że konieczne staje się „szycie” systemu ochrony zdrowia na miarę nowej demografii. Coraz więcej osób w wieku starszym pozostaje aktywnych zawodowo i społecznie, dlatego opieka onkologiczna powinna być projektowana tak, by umożliwiać im zachowanie jakości życia i funkcjonowania pomimo choroby. To wymaga zarówno nowoczesnych rozwiązań lekowych, jak i organizacyjnych – od lepszej koordynacji opieki po wsparcie psychologiczne i społeczne.
Anna Kupiecka podsumowała swoje wystąpienie wskazując, że skuteczny system onkologiczny to taki, który nie tylko leczy, ale i zapobiega, wspiera i racjonalnie wykorzystuje dostępne zasoby. Polska ma potencjał, by budować onkologię nowoczesną, zorientowaną na pacjenta – pod warunkiem, że inwestycje w profilaktykę, diagnostykę i nowoczesne terapie staną się priorytetem polityki zdrowotnej, a nie jej kosztownym marginesem.
Dr Iwona Skoneczna: Radioligandowa terapia PSMA to nowy rozdział w leczeniu raka prostaty
Pytania i oowiedzi
Czym zajmuje się Fundacja OnkoCafe?
Fundacja OnkoCafe wspiera pacjentów onkologicznych i ich bliskich, prowadząc działania edukacyjne, organizując grupy wsparcia oraz promując profilaktykę i wczesne wykrywanie nowotworów.
Dlaczego wsparcie psychologiczne dla pacjentów z rakiem prostaty jest tak ważne?
Rak prostaty dotyka nie tylko pacjenta, ale także jego otoczenie. Wsparcie psychologiczne pozwala mężczyznom otworzyć się na rozmowę, zmniejszyć stres i poprawić jakość życia w trakcie leczenia.
Jakie są największe wyzwania w leczeniu pacjentów onkologicznych w Polsce?
Nadal zbyt ograniczony jest dostęp do badań molekularnych i nowoczesnych terapii, a system wymaga lepszej koordynacji opieki oraz inwestycji w profilaktykę i diagnostykę wczesnych stadiów choroby.
Na czym polega deeskalacja terapii w onkologii?
To kontrolowane przerwanie leczenia u pacjentów, którzy uzyskali bardzo dobrą odpowiedź na terapię. Pozwala ograniczyć toksyczność, poprawić komfort życia i racjonalnie wykorzystać zasoby systemowe.
Jakie rozwiązania systemowe proponuje Fundacja OnkoCafe?
Fundacja apeluje o zwiększenie finansowania profilaktyki, rozszerzenie refundacji badań diagnostycznych i nowoczesnych leków oraz włączenie organizacji pacjenckich w proces tworzenia polityki zdrowotnej.
Nowoczesne terapie w raku prostaty – między przełomem a barierami systemu