2,8 mln zł dla NIO w Gliwicach na badania nad leczeniem nowotworów opornych na terapię. Projekt zakłada opracowanie biodegradowalnych implantów polimerowych, które mają aktywować komórki NK bezpośrednio w obrębie guza. Naukowcy będą badać skuteczność tej strategii m.in. w raku trzustki i potrójnie ujemnym raku piersi oraz możliwość jej połączenia z radioterapią i immunoterapią.
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Oddział w Gliwicach otrzymał z Narodowego Centrum Nauki grant w wysokości 2 799 900 zł na realizację projektu badawczego dotyczącego nowej metody leczenia nowotworów opornych na terapię. Finansowanie zostało przyznane w ramach konkursu OPUS 30+LAP/Weave.
Projekt pod nazwą „Wykorzystanie biodegradowalnych implantów do dostarczania związków aktywujących komórki NK jako nowatorska strategia leczenia opornych na terapię nowotworów” będzie realizowany we współpracy z Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN w Zabrzu. Badania potrwają od 1 października 2026 r. do 30 września 2030 r.
Komórki NK mają wspierać walkę z opornymi nowotworami
Celem projektu jest opracowanie nowej strategii immunoterapii wykorzystującej komórki NK (natural killer), czyli limfocyty układu odpornościowego odpowiedzialne za rozpoznawanie i niszczenie komórek nowotworowych.
Naukowcy chcą zwiększyć skuteczność tych komórek poprzez zastosowanie biodegradowalnych implantów polimerowych umieszczanych w obrębie guza. Implanty będą stopniowo uwalniały substancje pobudzające aktywność komórek NK, dzięki czemu ich działanie ma być skoncentrowane miejscowo, bez konieczności podawania wysokich dawek leków ogólnoustrojowo.
Jak wyjaśnia kierownik projektu, dr hab. Ryszard Smolarczyk z Działu Translacyjnych Badań i Medycyny Precyzyjnej Zakładu Radiofarmacji i Obrazowania Przedklinicznego PET Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach: „W ramach projektu planowane jest opracowanie innowacyjnych implantów polimerowych, które będą dostarczać środki aktywujące komórki NK w obszarze guza. W projekcie przetestowanych zostanie kilka innowacyjnych systemów dostarczania opartych na polimerach zawierających implanty z białkami IL-12, IL-15, IL-18 i aktywatorem białka STING (ADU-S100) o programowanym uwalnianiu leku.”
Badacze podkreślają, że zestaw zastosowanych substancji został dobrany tak, aby skutecznie aktywować komórki NK oraz zwiększyć ich zdolność do przenikania do tkanki nowotworowej.
Badania obejmą raka trzustki i potrójnie ujemnego raka piersi
Projekt będzie koncentrował się na nowotworach szczególnie trudnych do leczenia – raku trzustki oraz potrójnie ujemnym raku piersi. W pierwszej części badań naukowcy sprawdzą skuteczność aktywacji komórek NK przy użyciu wybranych czynników oraz ocenią ich zdolność do migracji w kierunku komórek nowotworowych w modelach 2D i 3D. Oceniona zostanie również cytotoksyczność aktywowanych komórek NK wobec komórek nowotworowych oraz ich zdolność do produkcji białek zapalnych.
Kolejny etap obejmie analizę uwalniania substancji aktywnych z implantów oraz ocenę ich biokompatybilności. Następnie badacze sprawdzą skuteczność opracowanej technologii w mysich modelach raka trzustki i potrójnie ujemnego raka piersi, analizując zarówno zahamowanie wzrostu guzów, jak i skład komórek układu odpornościowego obecnych w tkance nowotworowej.
Autorzy projektu zakładają również możliwość dalszego zwiększenia skuteczności terapii poprzez połączenie implantów z innymi metodami leczenia.
Ponieważ czynniki aktywujące komórki NK mogą jednocześnie wywoływać wtórne osłabienie odpowiedzi immunologicznej, badacze planują połączyć najskuteczniejsze implanty z radioterapią oraz lekami hamującymi mechanizmy ograniczające aktywność układu odpornościowego, w tym inhibitorem punktu kontrolnego TIGIT oraz inhibitorem TGF-beta – galunisertibem.
Jak podkreśla prof. Ryszard Smolarczyk: „Zbadamy również znaczenie komórek NK oraz limfocytów T w uzyskanym efekcie terapeutycznym, a w ostatnim etapie zbadamy pojawienie się pamięci układu odpornościowego po zastosowaniu odpowiedniej kombinacji implantu aktywującego komórki NK z dodatkową aktywacją układu odpornościowego. Wydaje się, że dobrze zaplanowane zastosowanie implantów aktywujących komórki NK powinno zwiększyć szanse na wyeliminowanie trudnych do leczenia nowotworów i zmniejszyć ogólną toksyczność leków stosowanych klinicznie.”
Pięcioetapowy program badań
Projekt został podzielony na pięć kolejnych etapów. Obejmują one opracowanie biodegradowalnych implantów z czynnikami aktywującymi komórki NK, badania ich właściwości biologicznych i cytotoksycznych, ocenę uwalniania substancji czynnych oraz biokompatybilności implantów, a następnie testy skuteczności terapeutycznej w modelach nowotworowych. Ostatni etap przewiduje ocenę efektów skojarzenia implantów z radioterapią oraz wybranymi metodami immunoterapii.
Za przygotowanie implantów odpowiadać będzie Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN w Zabrzu, natomiast liderem całego przedsięwzięcia pozostaje gliwicki oddział Narodowego Instytutu Onkologii.
Pięć etapów realizacji projektu:
1. Opracowanie implantów uwalniających czynniki aktywujące komórki NK (IL-12, -15, -18 i ADU-S100) oraz ich charakterystyka.
2. Badanie komórek NK aktywowanych ex vivo przy użyciu IL-12, -15, -18 i ADU-S100 oraz ich właściwości cytotoksycznych.
3. Badanie uwalniania leków z implantów oraz ich biokompatybilności.
4. Ocena skuteczności terapeutycznej implantów z czynnikami aktywującymi komórki NK wybranymi z poprzednich zadań.
5. Połączenie wybranych implantów z radioterapią, inhibitorem punktu kontrolnego układu odpornościowego (TIGIT) i inhibitorem TGF-beta (galunisertib) w celu eliminacji nowotworów.
Podskórna mastektomia laparoskopowa w NIO Gliwice. Nowoczesna metoda leczenia raka piersi
• Artykuł zaktualizowano:
